Regel je zorg op tijd en let goed op de termijnen voor de aangifte
Zodra een zwangerschapstest positief is, moet je zelf contact opnemen met een verloskundige. Kraamzorg vraag je aan vanaf ongeveer week 12. Voor kraamzorg bij jou thuis geldt in 2026 een eigen bijdrage van € 5,70 per uur. De aangifte van de geboorte doe je binnen 3 dagen; weekenden en feestdagen kunnen die termijn verlengen. Is de Nederlandse basisverzekering voor je baby verplicht, sluit die verzekering dan binnen 4 maanden af.
Deze gids is bedoeld voor wie in Nederland woont en een baby verwacht. Welke regels voor jou gelden, hangt af van je gezondheid, verzekering, werk en gezinssituatie. Laat je zorgverlener en verzekeraar kosten en termijnen schriftelijk bevestigen.
Regel je zorg al vóór de geboorte
Aan de hand van deze momenten kun je de zorg vóór de geboorte plannen. Onderzoek tijdens de zwangerschap is niet verplicht; in de tabel staat wanneer je elke keuze bespreekt of regelt.
Tabellen die breed zijn, kun je horizontaal scrollen.
| Wanneer | Wat je doet | Waarom dit belangrijk is |
|---|---|---|
| Na een positieve test | Neem contact op met een verloskundige of je huidige zorgverlener voor de zwangerschap | De eerste afspraak is meestal in week 7–10. Vertel bij het maken van de afspraak welke medicijnen je gebruikt en of je eerder complicaties of andere gezondheidsproblemen hebt gehad |
| Bij voorkeur in week 8–10, na je eerste afspraak | Vraag een apart gesprek over onderzoek tijdens de zwangerschap aan | Zo heb je tijd om een bewuste keuze te maken. Elk onderzoek is vrijwillig |
| Vanaf week 10 | Kies alleen voor de NIPT (niet-invasieve prenatale test) als je dit wilt | Binnen het landelijke programma hoef je niet voor de test te betalen |
| Vanaf ongeveer week 12 | Meld je aan bij een kraamzorgorganisatie | Organisaties kunnen vol raken. Een contract met je verzekeraar kan invloed hebben op de vergoeding |
| Van 12 weken en 3 dagen tot 14 weken en 3 dagen | Kies alleen voor de 13 wekenecho als je dit wilt en toestemming geeft voor IMITAS (het onderzoek naar de 13 wekenecho) | De echo is gratis. De onderzoeksvergunning loopt tot ten minste 1 januari 2028 |
| Van 18 weken en 0 dagen tot 21 weken en 0 dagen | Kies alleen voor de 20 wekenecho als je dit wilt; bij voorkeur in week 19 | De echo is gratis |
| Vanaf week 22 | Bespreek de vrijwillige kinkhoestprik en de griepprik in het griepseizoen | Beide zijn gratis als je aan de huidige programmavoorwaarden voldoet |
| Minimaal 3 weken voordat je gekozen verlof begint | Vraag zwangerschaps- en bevallingsverlof aan als je in loondienst werkt | Bij één baby begint het verlof 6–4 weken vóór de dag na de uitgerekende datum. Bij een meerling is dat 10–8 weken |
| Vóór de geboorte | Controleer of je erkenning (het vastleggen van juridisch ouderschap), ouderlijk gezag of een achternaamkeuze moet regelen | Dit hangt af van de relatie tussen de ouders, het ouderschap en de nationaliteit |
| Vóór de bevalling | Sla het spoednummer van je zorgverlener op en bespreek waar je wilt bevallen | Het plan kan veranderen door wat er lokaal beschikbaar is of door je medische situatie |
Bewaar het nummer voor spoedzorg
Houd je aan de spoedinstructies van je verloskundige of van het ziekenhuisteam dat je zwangerschap begeleidt, ook tijdens de nacht. Maak je je zorgen over jezelf of je baby, bel dat team dan direct. Thuisarts (gezondheidsinformatie van huisartsen) laat zien bij welke klachten je onmiddellijk moet bellen.
Heb je een ander dringend gezondheidsprobleem, bel dan je huisarts of de huisartsenpost (huisartsenzorg buiten kantooruren). Bij direct levensgevaar bel je 112. Vraag eerst telefonisch om hulp en zoek daarna pas online naar uitleg.
Vind een zorgverlener voor je zwangerschap
Meestal krijg je zwangerschapszorg van een verloskundige bij jou in de buurt. Ook een huisarts of gynaecoloog kan die zorg bieden. Ben je gewend dat zwangerschapszorg eerst via een huisarts gaat? Je kunt hier rechtstreeks een verloskundigenpraktijk benaderen. De verloskundige houdt je gezondheid en de groei van de baby in het oog, praat met je over je keuzes en weegt risico’s af. Is specialistische zorg nodig, dan verwijst de verloskundige of huisarts je naar het ziekenhuis. Zodra die medische noodzaak voorbij is, kan de verloskundige de zorg weer op zich nemen. Zorginstituut Nederland legt uit wat de basisverzekering vergoedt.
Wanneer je een afspraak maakt, geef dan door welke medicijnen je gebruikt en of je eerder zwangerschapscomplicaties of andere gezondheidsproblemen hebt gehad. Vraag of de praktijk jouw postcode als werkgebied heeft en wie er ’s nachts bereikbaar is. Informeer ook met welk ziekenhuis of geboortecentrum de praktijk samenwerkt en hoe je bij spoed contact opneemt. Check of je verzekering het volledige tarief vergoedt. De gids over zorgverzekeringen in Nederland legt uit wat een contract tussen je zorgverlener en verzekeraar betekent voor de vergoeding. Voor gezondheidsproblemen die niets met de zwangerschap te maken hebben, gebruik je de gids over de huisarts.
Bepaal zelf welke onderzoeken en prikken je wilt
Of je een onderzoek laat doen, bepaal je zelf. Vier onderzoeken zijn gratis binnen het landelijke screeningsprogramma. Bij de echo’s betekent 12+3 dat je 12 weken en 3 dagen zwanger bent.
Tabellen die breed zijn, kun je horizontaal verschuiven.
| Onderzoek | Wanneer | Wat het inhoudt |
|---|---|---|
| PSIE (Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie, bloedonderzoek vroeg in de zwangerschap) | Vroeg in de zwangerschap; besproken bij de eerste afspraak, rond week 12 | Vrijwillig onderzoek naar bloedgroepen, antistoffen, hepatitis B, hiv (humaan immunodeficiëntievirus) en syfilis Je toestemming is nodig. |
| NIPT | Vanaf week 10 | Vrijwillig bloedonderzoek naar bepaalde afwijkingen aan chromosomen |
| 13 wekenecho | Van 12+3 tot 14+3 weken | Vrijwillige echo binnen IMITAS; je moet toestemming geven voor het gebruik van je gegevens voor onderzoek |
| 20 wekenecho | Van 18+0 tot 21+0 weken, bij voorkeur in week 19 | Vrijwillige echo naar lichamelijke afwijkingen |
De NIPT en de twee echo’s richten zich op verschillende aandoeningen. Het ene onderzoek is geen vervanging van het andere. Een uitslag is niet hetzelfde als een diagnose. Daarna kun je een aanbod krijgen voor vervolgonderzoek om te bepalen of er echt een aandoening is.
Voor vervolgonderzoek kan je eigen risico gelden. Het eigen risico is het bedrag dat je per jaar eerst zelf betaalt voor bepaalde zorg uit de basisverzekering. Vraag bij je verzekeraar welke kosten je zelf draagt voor het voorgestelde vervolgonderzoek.
Verloskundige zorg en de eerste onderzoeken in het prenatale programma vallen buiten het eigen risico. Naast het gratis PSIE-bloedonderzoek kun je extra laboratoriumonderzoek krijgen dat niet in het programma zit. Voor dat extra onderzoek kan wel eigen risico gelden. Vraag, voordat je toestemming geeft, welke onderzoeken inbegrepen zijn en hoe je extra onderzoek betaalt.
Prikken tijdens de zwangerschap en bescherming van je baby tegen het RS-virus (respiratoir syncytieel virus, RSV) zijn niet verplicht. Of je de griepprik krijgt, hangt af van het seizoen en je gezondheid. De vaccinatie-informatie van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) legt de keuzes uit.
Bij brede tabellen is horizontaal scrollen mogelijk.
| Vrijwillig aanbod | Moment volgens de regels van oktober 2026 | Kosten en waar je terechtkunt |
|---|---|---|
| 22-wekenprik (kinkhoestprik) | Vanaf week 22 | Gratis via de JGZ (jeugdgezondheidszorg), meestal bij een consultatiebureau |
| Griepprik tijdens de zwangerschap | Je bent tussen 15 oktober en 1 maart minstens 22 weken zwanger; er zijn uitzonderingen bij medische risico’s | Gratis via de JGZ als je tot de programmagroep behoort. Heb je al recht op de prik door een medische aandoening, dan ga je naar de huisarts, ook vóór week 22 |
| Bescherming tegen het RS-virus | Een baby krijgt in het eerste jaar één aanbod, afhankelijk van het geboorteseizoen | De prik voor je baby is gratis binnen het landelijke programma. Een RSV-vaccin tijdens de zwangerschap kun je apart krijgen en betaal je zelf |
Check waar je kunt bevallen en welke kosten je betaalt
Als je zwangerschap gezond is en er geen extra risico’s worden verwacht, kun je praten over bevallen thuis, in een geboortecentrum of poliklinisch in het ziekenhuis. Een medische indicatie wil zeggen dat je vanwege een medische reden zorg in het ziekenhuis nodig hebt. Bespreek met je zorgverlener veiligheid, vervoer, pijnstilling, wat er in de buurt beschikbaar is en wat je zelf wilt. Een geboorteplan legt je wensen vast. Dat biedt geen garantie over de plek, het personeel of de behandeling. Je mag je keuze veranderen. Het overzicht van plekken om te bevallen legt de zorgmogelijkheden uit.
Voor een thuisbevalling en voor een ziekenhuisbevalling met medische indicatie geldt geen wettelijke eigen bijdrage voor de bevalling. Kies je zonder medische indicatie voor een poliklinische bevalling, dan betaal je wel een eigen bijdrage, tenzij je lachgas gebruikt (een gas voor pijnstilling). Deze bedragen gelden voor 2026. Vraag je verzekeraar wat je verzekering vergoedt.
Voor brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Situatie | Vergoeding uit de basisverzekering in 2026 | Wettelijke eigen bijdrage | Wat je verder controleert |
|---|---|---|---|
| Thuisbevalling zonder medische indicatie | Vergoed als je aan de polisvoorwaarden voldoet | Geen voor de bevalling | Controleer het contract met de zorgverlener en spullen die niet in het pakket zitten |
| Poliklinische bevalling in een ziekenhuis of geboortecentrum, zonder medische indicatie | Vóór aftrek van de eigen bijdrage maximaal € 161,50 voor de moeder en € 161,50 per baby. Bij één baby betaalt de verzekeraar na de minimale eigen bijdrage maximaal € 278 | Per dag minimaal € 22,50 voor de moeder plus € 22,50 per baby; bij één baby is dat € 45 | De instelling bepaalt haar tarief. Je betaalt dat tarief min de vergoeding van de verzekeraar. Het verschil bevat de wettelijke eigen bijdrage en kan hoger zijn |
| Ziekenhuisbevalling met medische indicatie | Vergoed als je aan de polisvoorwaarden voldoet | Geen wettelijke eigen bijdrage voor de bevalling | Sommige aparte kosten voor medicijnen, vervoer of laboratoriumonderzoek kunnen onder het eigen risico vallen |
| Poliklinische bevalling waarbij je lachgas gebruikt | Vergoed volgens de regels die voor deze zorg gelden | De wettelijke eigen bijdrage voor de bevalling vervalt | Vraag de instelling en je verzekeraar naar beschikbaarheid en andere kosten |
Kies je zonder medische indicatie voor een poliklinische bevalling met één baby, dan vergoedt de verzekeraar in 2026 maximaal € 278, na de minimale wettelijke eigen bijdrage van € 45. Je betaalt het tarief van de instelling minus de vergoeding van de verzekeraar. Een voorbeeld: als de instelling € 600 rekent en je verzekeraar € 278 vergoedt, betaal je € 322. Vraag beide partijen om een schriftelijke berekening. Een aanvullende verzekering kan dit bedrag volledig of deels betalen, afhankelijk van de voorwaarden.
Het verplichte eigen risico bedraagt in 2026 € 385 voor volwassenen. Verloskundige zorg, kraamzorg en de eerste onderzoeken binnen het prenatale programma vallen hier niet onder. Zorg die direct met zwangerschap of bevalling te maken heeft, is ook vrijgesteld. Vervolgonderzoek na een onderzoek tijdens de zwangerschap kan toch onder het eigen risico vallen. Vraag je verzekeraar welke kosten je zelf betaalt voor het voorgestelde onderzoek. Losse kosten voor medicijnen, vervoer en bloedonderzoek kunnen onder het eigen risico vallen. Voor bepaalde zorg betaal je daarnaast een eigen bijdrage. Als beide gelden, betaal je eerst de eigen bijdrage en daarna het eigen risico over het resterende bedrag dat daarvoor meetelt.
Regel kraamzorg en check het aantal uren
Kraamzorg biedt ondersteuning aan jou en je baby tijdens en na de bevalling. Thuis kijkt een kraamverzorgende naar jouw herstel en dat van je baby, helpt bij het voeden en leert je hoe je voor de baby zorgt. De kraamverzorgende helpt ook de verloskundige tijdens de bevalling. Het standaardpakket omvat eenvoudige huishoudelijke taken. Extra huishoudelijke taken zijn afhankelijk van de zorgbehoefte die voor jou is vastgesteld. Vraag de organisatie welke taken in jouw pakket zitten.
De regels hieronder hebben betrekking op kraamzorg die verzekerd is. Hoeveel uur je krijgt, is afhankelijk van je zorgbehoefte en van het personeel dat beschikbaar is. Deze regels gelden in 2026.
Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.
| Onderwerp | Regel of actie |
|---|---|
| Aanmelden | Veel organisaties nemen aanmeldingen aan vanaf week 12. Meld je vroeg aan en controleer of je verzekeraar een contract heeft met de organisatie |
| Eerste gesprek | Meestal ongeveer 2 maanden vóór de uitgerekende datum. De organisatie schat hoeveel uren je waarschijnlijk nodig hebt |
| Uren | Het verzekerde recht is 24–80 uur. Na de geboorte beoordelen de verloskundige en kraamverzorgende hoeveel uren je daadwerkelijk nodig hebt |
| Dagen | De zorg loopt normaal tot en met dag 8, soms tot en met dag 10. Alleen in bepaalde situaties duurt de zorg langer; het wettelijke recht kan tot 6 weken duren |
| Eigen bijdrage thuis in 2026 | € 5,70 per uur, zonder verplicht eigen risico. Voor partusassistentie (hulp tijdens de bevalling) betaal je geen eigen bijdrage |
| Beschikbaarheid | Door personeelstekort kun je minder uren krijgen dan is vastgesteld. Vraag de organisatie, verloskundige en verzekeraar welk alternatief beschikbaar is |
Regel zwangerschapsverlof, bevallingsverlof en ouderverlof
Bij sommige uitkeringen loopt de betaling door zonder dat je apart een zwangerschaps- en bevallingsuitkering krijgt. Controleer dit bij UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) welke zwangerschapsuitkering bij je uitkering hoort.
De tijdstippen die hierna staan, zijn bedoeld voor werknemers en voor mensen met WW (uitkering op grond van de Werkloosheidswet), Ziektewet (uitkering bij ziekte) of een loongerelateerde WGA-uitkering (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten). Reken terug vanaf de dag die volgt op je uitgerekende datum. Als je ziek bent in de periode waarin je het verlof mag laten beginnen, gaan er dagen af van het aantal dagen dat na de geboorte wordt toegevoegd.
Voor brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Situatie | Zwangerschapsverlof | Verlof na de geboorte |
|---|---|---|
| Eén baby | Begint 6–4 weken vóór de dag na de uitgerekende datum | Minimaal 10 weken; in totaal minimaal 16 weken |
| Tweeling of meerling | Begint 10–8 weken vóór de dag na de uitgerekende datum | Minimaal 10 weken; in totaal minimaal 20 weken |
| De baby komt eerder | Het zwangerschapsverlof eindigt op de geboortedag | Niet-gebruikte dagen vóór de geboorte komen erbij na de geboorte, behalve ziektedagen in de periode waarin je het verlof kunt laten beginnen |
| De baby komt later | Het zwangerschapsverlof loopt door tot en met de geboortedag | De minimaal 10 weken na de geboorte worden niet korter. Je totale verlof duurt daardoor langer |
| De baby ligt meer dan 7 dagen in het ziekenhuis | Geen verandering vóór de geboorte | Je kunt extra verlof krijgen. De eerste 7 ziekenhuisdagen tellen niet mee. Het wettelijke maximum is 10 extra weken; UWV berekent de verlenging voor je situatie |
Vraag aan het ziekenhuis een verklaring waarop de opnamedata van je baby staan. Als je in loondienst werkt, geef die verklaring aan je werkgever en laat je werkgever de verlenging aanvragen. Heb je WW, Ziektewet of een loongerelateerde WGA-uitkering, dan vraag je de verlenging zelf aan bij UWV. Heb je ZEZ (Zelfstandige en Zwanger), gebruik dan het afzonderlijke formulier voor zelfstandigen. Volg de UWV-instructies voor extra verlof bij ziekenhuisopname van je baby.
UWV telt de dagen in het ziekenhuis tijdens je bevallingsverlof. Eerst gaan daar 7 dagen vanaf. Daarna gaat het deel van je bevallingsverlof boven 10 weken eraf. De Wet arbeid en zorg bepaalt dat je maximaal 10 weken verlenging kunt krijgen.
Als je in loondienst werkt, vraag het verlof dan uiterlijk 3 weken voordat het begint aan bij je werkgever. Meestal vraagt je werkgever de WAZO-uitkering (uitkering volgens de Wet arbeid en zorg) aan. Je ontvangt 100% van je dagloon (het bedrag per dag dat wordt gebruikt om uitkeringen te berekenen), tot aan het wettelijke maximum.
Geef ziekte door als die gevolgen heeft voor je verlof
Werk je in loondienst en raak je vóór je verlof ziek door je zwangerschap? Dan kan je werkgever een Ziektewet-uitkering aanvragen van 100% van je dagloon. Ben je ziek in de periode waarin je je verlof mag laten beginnen, maar heb je nog geen verlof? Die ziektedagen zorgen dat je verlof na de geboorte korter wordt. Dat is ook zo als je door een andere oorzaak ziek bent. Bij één baby gaat het om de periode van 6–4 weken vóór de dag na je uitgerekende datum; bij een meerling om 10–8 weken.
Als je in loondienst werkt, meld je ziek bij je werkgever. Ziekte tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof levert geen extra verlofdagen op. Ben je op de dag dat de bevallingsuitkering stopt ziek door zwangerschap of bevalling, dan kan je werkgever een Ziektewet-uitkering van 100% van je dagloon aanvragen. Als de ziekte later begint, betaalt je werkgever loon bij ziekte volgens de gewone regels.
Heb je WW of Ziektewet, meld ziekte vóór of na het zwangerschaps- en bevallingsverlof dan op zijn laatst op je tweede ziektedag bij UWV. Tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof hoef je ziekte niet aan UWV door te geven.
Heb je WW en word je vóór het verlof ziek door je zwangerschap? Dan krijg je in plaats van WW een Ziektewet-uitkering van 100% van je dagloon. Heb je al Ziektewet, dan gaat de uitkering bij zwangerschapsgerelateerde ziekte vóór het verlof omhoog naar 100%. Ben je op de dag dat de bevallingsuitkering eindigt ziek door zwangerschap of bevalling, dan vergoedt de Ziektewet 100% van je dagloon. Begint die ziekte later, dan kun je 70% krijgen. Met de UWV-informatie over ziekte en zwangerschap met een uitkering zie je hoe je ziekte meldt en welke regels voor andere uitkeringen gelden.
Als zelfstandige vraag je een zwangerschapsuitkering aan
Als je recht hebt op ZEZ, vraag de uitkering dan 4–2 weken vóór de startdatum die je hebt gekozen aan. ZEZ duurt ten minste 16 weken, of 20 weken bij een meerling. Je krijgt hoogstens het minimumloon.
Heb je als zelfstandige minstens 1.225 uur gewerkt in het kalenderjaar vóór de start van de uitkering? Dan krijg je een uitkering van het minimumloon. Bij minder uren neemt UWV je winst of inkomen uit dat jaar, of een hoger gemiddelde over vijf jaar. Als je bedrijf korter bestaat, verandert de periode waarover dat gemiddelde wordt berekend. Andere regels gelden als je meewerkt in het bedrijf van je partner of huishoudelijke hulp geeft.
Regel geboorteverlof en ouderschapsverlof
In deze tabel wordt verlof vergeleken voor ouders met een baan in loondienst. Een werkweek is het aantal uren dat je gewoonlijk per week werkt. De 9 betaalde weken ouderschapsverlof worden onbetaald als je ze niet binnen het eerste jaar opneemt.
Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.
| Verlof voor een ouder in loondienst | Duur en vergoeding | Uiterlijk opnemen |
|---|---|---|
| Geboorteverlof | Eén werkweek: evenveel uren als je wekelijks werkt. Je werkgever betaalt je volledige loon | Binnen 4 weken na de geboorte |
| Aanvullend geboorteverlof | Maximaal 5 werkweken na de eerste week. UWV betaalt maximaal 70% van je dagloon, tot het maximum | Binnen 6 maanden na de geboorte. Normaal minimaal 4 weken vóór de start aanvragen |
| Ouderschapsverlof | 26 werkweken per ouder in loondienst. Van deze weken krijg je er 9 tegen 70% van je dagloon, tot het maximum. De rest is normaal onbetaald | De 9 betaalde weken in het eerste jaar; de rest voordat je kind 8 wordt |
Kijk na de geboorte naar je inburgeringstermijn
Als je moet inburgeren, kijk dan of de geboorte gevolgen heeft voor je termijn. Via DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) kun je extra tijd na de geboorte aanvragen. De gids over de inburgeringstermijn en extra tijd beschrijft de voorwaarden en welk bewijs je nodig hebt.
Maak gebruik van je rechten op het werk
Als je in loondienst werkt, heb je deze rechten tijdens je zwangerschap en na de bevalling. Overleg met je werkgever over aanpassingen en bewaar afspraken die op papier staan.
- Tijdens werktijd mag je naar zwangerschapsonderzoeken die nodig zijn. Je loon loopt door, ook voor de reistijd.
- Je werkgever moet de risico’s van je werk beoordelen en zorgen dat je veilig kunt werken. Als dat nodig is, moet je werkgever het werk, de werktijden of de werkplek aanpassen. Het recht op aangepast werk en aangepaste werktijden geldt tot 6 maanden na de bevalling.
- Je werkgever mag je niet nadelig behandelen omdat je zwanger bent of zwanger wilt worden.
- Een tijdelijk contract kan op de datum die is afgesproken eindigen. Zwangerschap mag geen reden zijn om het contract niet te verlengen. Bewaar berichten die er toe doen en vraag om besluiten op schrift.
Over het algemeen mag je niet ontslagen worden tijdens je zwangerschap en je verlof, en tot 6 weken na het bevallingsverlof. De bescherming geldt ook als je ziek bent door zwangerschap of bevalling en tot 6 weken daarna. Er bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld als het bedrijf sluit of bij ernstig wangedrag.
Als werknemer mag je in de eerste 9 maanden na de bevalling tijdens werktijd borstvoeding geven of kolven. Daarvoor mag je hoogstens een kwart van elke dienst gebruiken. Je werkgever moet je loon doorbetalen en een geschikte, afsluitbare ruimte geven waar je alleen kunt zijn. Overleg het rooster voordat je terugkomt. De officiële regels voor borstvoeding onder werktijd en Arboportaal (overheidsinformatie over gezond en veilig werken) bevestigen de regels over tijd en loon. De gids over arbeidscontracten legt uit hoe je bewijs van een conflict op het werk vastlegt.
Kijk ouderschap, gezag, achternaam, nationaliteit en verblijf na
Welke stappen nodig zijn, hangt af van de juridische relatie tussen de ouders, het ouderschap en de nationaliteit. Huwelijk, geregistreerd partnerschap, donorafspraken, erkenning en bestaand ouderlijk gezag kunnen de uitkomst veranderen. Gebruik de vragenlijst van Rijksoverheid over erkenning.
Als iets niet duidelijk is, vraag je gemeente dan vóór de geboorte om uitleg. Bekijk elke vraag hieronder afzonderlijk.
Bij brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Vraag | Regel en actie |
|---|---|
| Is erkenning nodig? | Dat hangt af van de relatie tussen de ouders en het ouderschap. Je kunt het kind erkennen vóór de geboorte, bij de geboorteaangifte of later. Door het vóór de geboorte te regelen, voorkom je tijdsdruk binnen de termijn van 3 dagen. Voor een pasgeboren kind is toestemming van de geboortemoeder nodig. Buitenlands recht kan gelden |
| Geeft erkenning ouderlijk gezag? | Erkenning op of na 1 januari 2023 geeft een ongehuwde partner meestal gezamenlijk gezag met de geboortemoeder. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als er al een voogd is of als de moeder het gezag al met iemand anders deelt. Gebruik de officiële vragenlijst voor je situatie |
| Welke achternaam kan het kind krijgen? | De achternaam die je voor het eerste kind kiest, geldt ook voor latere kinderen van dezelfde ouders. Sinds 1 januari 2024 kun je een gecombineerde achternaam kiezen als het eerste kind op of na die datum is geboren. Beide ouders moeten samen aanwezig zijn om een achternaamkeuze vast te leggen. De standaardregels en regels bij een buitenlandse nationaliteit hangen af van je situatie |
| Is een kind dat hier wordt geboren Nederlander? | Alleen de geboorteplaats geeft geen Nederlandse nationaliteit. Het ouderschap, het moment van erkenning en andere wettelijke mogelijkheden bepalen de uitkomst. Controleer dit bij de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) voordat je van een uitkomst uitgaat |
| Heeft het kind een verblijfsdocument nodig? | Voor een niet-Nederlands kind kan een aparte aanvraag nodig zijn. Een kind met de nationaliteit van een land van de EU (Europese Unie) of EER (Europese Economische Ruimte), of met de Zwitserse nationaliteit, heeft geen verblijfsvergunning nodig. Is één van de ouders burger van het VK (Verenigd Koninkrijk) en heeft die ouder een verblijfsdocument volgens het Terugtrekkingsakkoord? Vraag dan voor het kind een verblijfsdocument volgens dat akkoord aan. Controleer de juiste IND-aanvraag |
Geef de geboorte aan en regel verzekering, controles en uitkeringen
Voor de geboorteaangifte en de zorgverzekering gelden verschillende termijnen. Plan deze taken voordat je bevalt, zodat je weet wie ze uitvoert.
Brede tabellen kun je naar rechts scrollen.
| Taak | Termijn of gebruikelijk moment | Wat je doet |
|---|---|---|
| Geboorteaangifte | Binnen 3 dagen; de geboortedag telt niet mee | Doe aangifte bij de gemeente waar het kind is geboren |
| BRP (Basisregistratie Personen) en BSN (burgerservicenummer) | Na de geboorteaangifte | De gemeente schrijft het kind in de BRP in en geeft een BSN |
| Zorgverzekering | Binnen 4 maanden | Als de Nederlandse basisverzekering voor je baby verplicht is, meld je baby dan aan bij een verzekeraar. Bij tijdige aanmelding gaat de dekking in vanaf de geboorte |
| Hielprik | Meestal in de eerste week | De prik is vrijwillig. Is hij op dag 7 nog niet gedaan, neem dan contact op met het regionale RIVM-kantoor |
| Gehoortest | Meestal thuis op dag 4–7 | Er zijn regionale uitzonderingen en uitzonderingen bij ziekenhuisopname. Volg de instructies van de JGZ in je regio |
| Consultatiebureau en JGZ | Je krijgt een uitnodiging na registratie. Bijvoorbeeld: GGD Hollands Noorden (gemeentelijke gezondheidsdienst voor het noorden van Noord-Holland) nodigt baby’s rond 4 weken uit. Controleer dit lokaal | Gebruik de gratis jeugdgezondheidszorg voor groei, ontwikkeling, voeding en vaccinatieafspraken |
| Kinderbijslag | De SVB (Sociale Verzekeringsbank) stuurt normaal binnen 4 weken na gemeentelijke registratie een brief | Vraag kinderbijslag voor je eerste kind aan volgens de instructies. Ontvang je al kinderbijslag, dan wordt een volgend kind normaal automatisch toegevoegd |
| Kindgebonden budget | Controleer dit na de registratie van het kind | Je moet kinderbijslag krijgen en voldoen aan de grenzen voor inkomen en vermogen. Als je een andere toeslag krijgt, gaat het vaak automatisch. Controleer het anders en vraag het aan in Mijn Toeslagen |
Doe de geboorteaangifte in deze stappen:
- Bekijk de termijn voor geboorteaangifte bij Rijksoverheid. Je hebt 3 dagen na de geboorte; de dag van de geboorte telt niet mee. Regels voor weekenden en feestdagen kunnen de termijn verlengen. Je moet minstens 2 werkdagen hebben.
- Kijk naar de regels van de gemeente waar je baby is geboren voor afspraken en voor aangifte via internet.
- Zoek je geldige identiteitsbewijs bij elkaar en, als die er is, een akte van erkenning of naamskeuze.
- Geef de geboorte aan bij die gemeente.
De ambtenaar van de burgerlijke stand stelt de geboorteakte op. Vervolgens vindt inschrijving van het kind in de BRP plaats en ontvangt het een BSN. Als de aangifte te laat gebeurt, wordt dit doorgegeven aan het Openbaar Ministerie; dat kan een boete betekenen.
Als de Nederlandse basisverzekering voor je kind verplicht is, moet je het binnen 4 maanden bij een verzekeraar aanmelden. Voor een kind onder de 18 jaar betaal je geen basispremie en geldt geen verplicht eigen risico. Meld je op tijd aan, dan begint de dekking bij de geboorte. Doe je dat te laat, dan kan zorg die eerder is geleverd onverzekerd blijven. Heeft je gezin een verzekering via een EU-instelling of internationale organisatie, kijk dan naar de regels van die verzekering voor je baby.
Bij een kind dat hier wordt geboren, kan een afzonderlijke toets van nationaliteit of verblijf nodig zijn. De IND-regels over nationaliteit en de IND-aanvraag voor een kind dat in Nederland is geboren beschrijven de voorwaarden. Met het overzicht van verblijfsvergunningen in Nederland vind je de juiste aanvraag. Kijk voor je kind naar de voorwaarden los van je eigen verblijfsdocument.
Check toestemming, taalhulp en klachtenmogelijkheden
Je zorgverlener moet informatie verstrekken die voor jou begrijpelijk is. Vraag om uitleg en taalhulp voordat je een medische keuze neemt. Maak gebruik van deze patiëntenrechten en klachtenroutes:
- Vraag om heldere informatie en neem samen met je zorgverlener een beslissing. Je hebt het recht een voorgesteld onderzoek of een behandeling te weigeren. Informeer naar het doel, de alternatieven, de risico’s, het vervolg en de kosten. Zeg het plan in je eigen woorden terug.
- Geef de praktijk vroeg aan als Nederlands lastig voor je is. Vraag om een professionele tolk of andere vorm van taalhulp. Hoe tolken worden gefinancierd, verschilt per zorgsoort. Vraag wie de tolk regelt en wie betaalt. Laat bij belangrijke medische beslissingen een volwassene taalhulp regelen; laat een kind niet tolken.
- Zet je wensen in je geboorteplan. Dat betekent niet dat je toestemming geeft voor iedere behandeling die later komt. Je mag van gedachten veranderen, en de medische situatie kan veranderen wat mogelijk is.
- Praat met je zorgverlener over een klacht. Wordt de klacht niet opgelost, of wil je hem liever niet rechtstreeks bespreken, vraag dan naar de gratis, onafhankelijke klachtenfunctionaris. Vraag zo nodig welke geschilleninstantie klachten over de zorgverlener behandelt.
Pak veelvoorkomende problemen bij zwangerschap en geboorte aan
Je mag direct contact opnemen met een verloskundige. Kijk apart naar vergoeding, toestemming, ouderschap en verlof, en schrijf de termijnen na de geboorte op. Bewaar wat je zorgverlener of verzekeraar antwoordt, zodat je er later op terug kunt vallen.
Bij brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Fout | Wat je beter doet |
|---|---|
| Wachten op een verwijzing van de huisarts voordat je een verloskundige belt | Neem rechtstreeks contact op met een verloskundige. Gebruik de huisarts voor andere gezondheidsproblemen of als dat wordt geadviseerd |
| Denken dat vergoed ook gratis betekent | Controleer het tarief van de instelling en de vergoeding van de verzekeraar. Het verschil bevat de minimale wettelijke eigen bijdrage en kan hoger zijn. Controleer het eigen risico apart |
| Onderzoek of vaccinatie als verplicht zien | Vraag om neutrale informatie en geef alleen toestemming voor de keuzes die je wilt |
| Aannemen dat erkenning ook gezag, nationaliteit en verblijf regelt | Controleer elke vraag apart voor je gezinssituatie |
| De verlofberekening voor één baby gebruiken als je een tweeling of meerling verwacht | Gebruik de periode van 10–8 weken vóór de geboorte en het minimum van 20 weken. Bereken het verlof opnieuw met de echte geboortedatum |
| De termijn van 3 dagen of 4 maanden missen | Zet geboorteaangifte en de zorgverzekering voor je baby vóór de bevalling op een gedeelde takenlijst |
Bewaar bewijs in één map
Bewaar spoedinstructies, keuzes rond onderzoek, antwoorden van je verzekeraar over vergoedingen, de prijsopgave van de instelling, bevestiging van kraamzorg, de verlofaanvraag, de akte van erkenning of naamskeuze, de geboorteaangifte, de verzekeringsbevestiging en een eventuele IND-aanvraag. Schriftelijk bewijs is nuttig als er iets misgaat met een rekening of een termijn.
Kijk officiële programmadata en eurobedragen opnieuw na wanneer je zorg of verlof in een ander kalenderjaar doorloopt.
Ga verder met lezen in deze gidsen:
Officiële bronnen
- Zorginstituut Nederland: Verloskundige zorg - De zorgroute, verwijzingen, verzekerde geboortezorg en de eigen bijdrage voor een poliklinische bevalling in 2026.
- Zorginstituut Nederland: Kraamzorg - Het recht op 24–80 uur, de normale zorgperiode, aanmelding, eigen bijdrage thuis in 2026 en vrijstelling van eigen risico.
- Zorginstituut Nederland: Verplicht eigen risico - Het verplichte eigen risico van € 385 in 2026 en de zorg die er niet onder valt.
- Prenatale en neonatale screeningen (overheidswebsite over onderzoeken tijdens de zwangerschap en na de geboorte): Verschillen tussen NIPT, 13 wekenecho en 20 wekenecho - Het moment, doel en gratis aanbod van de drie vrijwillige onderzoeken tijdens de zwangerschap.
- Prenatale en neonatale screeningen: Wetenschappelijke studie naar de 13 wekenecho - Dat je voor de 13 wekenecho moet deelnemen aan IMITAS en toestemming moet geven voor het gebruik van je gegevens voor onderzoek.
- Prenatale en neonatale screeningen: Bloedonderzoek tijdens de zwangerschap - Het vrijwillige bloedonderzoek vroeg in de zwangerschap, wat het omvat, de kosten en mogelijke kosten van extra onderzoek.
- RIVM: Vaccinaties tijdens de zwangerschap - Het actuele moment, de zorgverleners en kosten van vrijwillige kinkhoest- en griepvaccinatie.
- Rijksvaccinatieprogramma: Prik tegen het RS-virus - Het actuele moment en de plaats binnen het programma van de prik tegen het RS-virus voor baby’s.
- De Verloskundige, KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen): Thuis, ziekenhuis of geboortecentrum - De verschillen tussen thuis, geboortecentrum, poliklinische en medisch geïndiceerde ziekenhuisbevalling.
- De Verloskundige, KNOV: Geboorteplan - Dat een geboorteplan voorkeuren vastlegt, kan veranderen en het verloop van de bevalling niet garandeert.
- Thuisarts: Zwanger en klachten - Wanneer je direct de verloskundige of het ziekenhuisteam moet bellen.
- Government.nl: Alarmnummer 112 - Dat 112 bedoeld is voor direct levensgevaar.
- Rijksoverheid: Zwangerschaps- en bevallingsverlof aanvragen - De aanvraagtermijn voor werknemers en betaling van de WAZO-uitkering via de werkgever.
- UWV: Duur van zwangerschaps- en bevallingsverlof - Beginmomenten bij één baby en meerlingen, vroege en late geboorte en flexibel verlof.
- UWV: Ziek en zwanger met een uitkering - Betaling van de Ziektewet bij zwangerschapsgerelateerde ziekte en de momenten rond het verlof.
- UWV: ZEZ-uitkering voor zelfstandigen - Voorwaarden, aanvraagperiode, duur, maximum en referentieperiode van 1.225 uur voor ZEZ.
- Rijksoverheid: Geboorteverlof voor partners - Eén volledig betaalde week geboorteverlof en maximaal vijf extra weken tegen maximaal 70% van het dagloon.
- Rijksoverheid: Betaald ouderschapsverlof - Het recht op 26 weken en negen deels betaalde weken die je in het eerste jaar opneemt.
- Rijksoverheid: Aangepast werk, werktijden en verlof bij zwangerschap - Betaalde zwangerschapsafspraken, aanpassingen voor veilig werk en rechten tot zes maanden na de bevalling.
- Rijksoverheid: Borstvoeding geven onder werktijd - Het recht in de eerste negen maanden en maximaal een kwart van iedere dienst voor borstvoeding of kolven.
- Arboportaal: Borstvoeding geven onder werktijd - Dat tijd voor borstvoeding of kolven betaalde werktijd is.
- Rijksoverheid: Ontslagbescherming tijdens zwangerschap - Bescherming tijdens zwangerschap en verlof, de zes weken erna, uitzonderingen en tijdelijke contracten.
- Rijksoverheid: Vragenlijst over erkenning en ouderlijk gezag - Een aanpak voor erkenning en ouderlijk gezag die past bij je situatie.
- Rijksoverheid: Uitzonderingen op automatisch gezamenlijk gezag - Situaties waarin erkenning sinds 2023 niet automatisch tot gezamenlijk gezag leidt.
- Rijksoverheid: Achternaam van een kind kiezen - Naamskeuze, gecombineerde achternamen sinds 2024 en de regel voor latere kinderen van dezelfde ouders.
- Rijksoverheid: Geboorteaangifte - De termijn van 3 dagen, weekend- en feestdagberekening, documenten en een mogelijke boete bij te late aangifte.
- Rijksoverheid: Wat je regelt als je een kind krijgt - BRP, BSN, verzekering, verlof, kinderbijslag en stappen bij het consultatiebureau.
- Rijksoverheid: Verplichte zorgverzekering - De termijn van vier maanden om je baby te verzekeren en geen premie of eigen risico voor kinderen onder 18.
- Prenatale en neonatale screeningen: Zo gaat de hielprik - Toestemming, het moment in de eerste week en wat je doet als op dag 7 geen hielprik is gedaan.
- Prenatale en neonatale screeningen: Gehoortest voor pasgeborenen - Het gebruikelijke moment op dag 4–7 en regionale of ziekenhuisuitzonderingen bij de gehoortest.
- IND: Nederlander door geboorte, erkenning of adoptie - Wettelijke mogelijkheden om Nederlander te worden en waarom de geboorteplaats alleen niet beslist.
- IND: Verblijfsvergunning voor een in Nederland geboren kind - De verblijfsaanvraag voor een niet-Nederlands kind dat hier is geboren, afhankelijk van de situatie.
- SVB: Kinderbijslag aanvragen - De gebruikelijke SVB-brief binnen vier weken en de stappen bij een eerste of volgend kind.
- Dienst Toeslagen: Er komt een kind - Wanneer een baby automatisch wordt doorgegeven en wanneer je kindgebonden budget moet controleren of aanvragen.
- Rijksoverheid: Patiëntenrechten bij medische behandeling - Duidelijke informatie, samen beslissen, weigeren en andere patiëntenrechten.
- KNMG (Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst): Tolken in de zorg - Professionele normen bij een taalbarrière in de zorg en het gebruik van een tolk.
- Rijksoverheid: Klacht over een arts of zorgverlener - Eerst de klacht bespreken met de zorgverlener en de gratis, onafhankelijke klachtenfunctionaris.
- Prenatale en neonatale screeningen: Moment van het gesprek over prenataal onderzoek - Het gesprek vindt bij voorkeur in week 8–10 na de eerste afspraak plaats en gaat over vrijwillige keuzes en taalhulp.
- Prenatale en neonatale screeningen: Onderzoeksvergunning voor de 13 wekenecho - De vergunning voor wetenschappelijk onderzoek loopt tot ten minste 1 januari 2028; dit is geen einddatum van IMITAS.
- RIVM: Griepprik tijdens de zwangerschap - Het moment in het griepseizoen en de huisarts als zorgverlener bij een medische indicatie, ook vóór week 22.
- UWV: Ziekte en zwangerschap voor werknemers - De uitkering bij zwangerschapsgerelateerde ziekte, aftrek van ziektedagen vóór de verlofstart en ziekte meteen of later na de bevallingsuitkering.
- UWV: Extra verlof bij ziekenhuisopname van een pasgeboren kind - De berekening van ziekenhuisdagen en aftrek bij extra bevallingsverlof.
- Wet arbeid en zorg: Artikel 3:1 - Het wettelijke maximum van 10 extra weken bevallingsverlof na ziekenhuisopname van een pasgeboren kind.
- Rijksoverheid: Aanvullend geboorteverlof aanvragen - Minimaal 4 weken vooraf aanvragen, met uitzonderingen zoals een vroege geboorte.
- Rijksoverheid: Recht op ouderschapsverlof - 26 weken per ouder in loondienst, op te nemen voordat het kind 8 wordt.
- Rijksoverheid: Voorwaarden voor erkenning - Toestemming en voorwaarden bij een buitenlandse nationaliteit voor erkenning.
- Rijksoverheid: Vragen over de gecombineerde achternaam - Gecombineerde achternamen vanaf 1 januari 2024 als het eerste kind op of na die datum is geboren.
- Zorgverzekeringswet: Artikel 5 - Ingangsdata van de verzekering en dekking met terugwerkende kracht bij aanmelding binnen vier maanden na het ontstaan van de verzekeringsplicht.
- Prenatale en neonatale screeningen: Hoe de gehoortest voor baby’s gaat - Gebruikelijke test thuis op dag 4–7 en regionale en ziekenhuisuitzonderingen.
- GGD Hollands Noorden: Consultatiebureau - Gratis bezoeken en de eerste afspraak in deze regio rond 4 weken.
- KNMG: Kwaliteitsnorm voor tolken - Professioneel tolken en waarom kinderen geen ingewikkelde zorgbeslissingen moeten vertalen.
- Rijksoverheid: Verantwoordelijkheid van de werkgever voor gezond en veilig werk - De plicht van de werkgever om werkplekrisico’s te beoordelen en aan te pakken.
- DUO: Extra inburgeringstijd na de geboorte van een kind - De mogelijkheid om na een geboorte extra inburgeringstijd aan te vragen als je aan de voorwaarden voldoet.
- Burgerlijk Wetboek, Boek 7: Toestemming van de patiënt - Artikelen 446 en 450 gaan over onderzoek en de eis van toestemming van de patiënt voor medische handelingen.
- Dienst Toeslagen: Inloggen op Mijn Toeslagen - De officiële uitleg om in te loggen, toeslagen aan te vragen en te beheren.
- UWV: Recht op zwangerschaps- en bevallingsuitkering - Welke uitkeringen recht geven op een aparte zwangerschaps- en bevallingsuitkering en welke doorlopen.
- Prenatale en neonatale screeningen: NIPT en kosten van vervolgonderzoek - De gratis NIPT en de waarschuwing dat vervolgonderzoek onder het verplichte eigen risico kan vallen.
- Zorginstituut Nederland: Landelijk indicatieprotocol kraamzorg - Het gekoppelde protocol onderscheidt eenvoudige huishoudelijke taken binnen standaardzorg van extra taken op basis van de beoordeelde zorgbehoefte.