Naar de inhoud
InburgerStap
EnglishРусскийالعربيةNederlands

Verhuizen & visa

Nederlandse verblijfsvergunningen: kies je route

Bij de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) vind je verblijfsroutes voor familie, werk, studie, uitwisseling, bescherming, bijzondere situaties en voortgezet of permanent verblijf.

IND
Op deze pagina

Welke verblijfsroute is voor jou bedoeld?

Burgers van de Europese Unie (EU), de Europese Economische Ruimte (EER) en Zwitserland hebben geen verblijfsvergunning nodig; voor hen geldt het recht op vrij verkeer. Heb je een andere nationaliteit en voldoe je aan de eisen die gelden voor familieleden van zo iemand? Dan vraag je een toetsing EU-recht aan. Zo wordt nagegaan of het EU-recht op jou van toepassing is. Kies je als andere burger een route die aansluit bij je doel, bijvoorbeeld familie, werk of studie. Heb je bescherming nodig? Meld je dan in Nederland voor asiel. Bekijk de voorwaarden hieronder voordat je een aanvraag indient.

Verhuis je naar Nederland? Of zoek je een verblijfsroute voor een familielid? Met dit overzicht vind je de aanvraag die daarbij hoort.

Over verblijfsaanvragen neemt de IND een beslissing. Een referent is iemand of een organisatie die jouw aanvraag steunt. Een erkende referent heeft daarvoor toestemming van de IND.

Je nationaliteit en je verblijfsdoel bepalen welke route je volgt

In de tabel staan veelvoorkomende startpunten: eerst op nationaliteit en daarna voor familie, werk, studie of asiel. Voor andere routes gebruik je de onderdelen verderop. Open de precieze IND-route om alle voorwaarden na te gaan.

Bij brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

Je situatieVerblijfsrouteWie doet de aanvraag?Belangrijk bewijs of controle
Burger van de EU, EER of ZwitserlandVrij verkeer; geen verblijfsvergunningGeen inschrijving bij de IND, tenzij de IND eerder je EU-verblijfsrecht heeft beëindigdGeldig paspoort of identiteitskaart; voorwaarden bij verblijf langer dan 3 maanden
Familielid zonder EU-, EER- of Zwitserse nationaliteit van een burger uit de EU, EER of Zwitserland die onder het EU-recht valtToetsing EU-rechtJij, of je familielid uit de EU, EER of Zwitserland met je toestemmingJe familieband en het rechtmatige verblijf van je familielid
Burger met een andere nationaliteit die gaat wonen bij een Nederlander of vergunninghouder, als het EU-recht niet geldtFamilie- of partnervergunningReferent of aanvrager, afhankelijk van de routeVoor partners: relatie, leeftijd, hetzelfde adres en inkomen van de referent; andere familieroutes hebben eigen voorwaarden
Werknemer die als kennismigrant is aangenomenVerblijfsvergunning als kennismigrantNormaal je door de IND erkende werkgever. Met de Turkse nationaliteit mogen jij of je werkgever aanvragen zonder dat de werkgever erkend is.Arbeidscontract of, voor een wetenschappelijk onderzoeker, een aanstellingsbesluit (besluit over je aanstelling); marktconform loon en de geldende inkomenseis
Andere werknemerGVVA (gecombineerde vergunning verblijf en arbeid) of een andere werkrouteWerkgever of werknemer, afhankelijk van de routeBaan, werkgever en voorwaarden voor een werkvergunning
Burger met een andere nationaliteit die hbo (hoger beroepsonderwijs) volgt of aan een universiteit studeertVerblijfsvergunning voor studieJe onderwijsinstelling, die een erkende referent moet zijnInschrijving, genoeg geld voor je verblijf en studievoortgang
Persoon die bescherming nodig heeftAsielprocedureJe meldt je persoonlijk in Nederland; geen referent nodigIdentiteitsdocumenten en bewijs waarom je bescherming nodig hebt, als je die hebt

Verblijf voor burgers uit de EU, EER en Zwitserland

Burgers uit de EU, EER en Zwitserland

Een verblijfsvergunning is niet nodig. Alleen als de IND je verblijfsrecht als EU-burger eerder heeft beëindigd, moet je je bij de IND inschrijven. Blijf je niet langer dan 3 maanden? Dan volstaat een geldig paspoort of een nationale identiteitskaart uit een EU- of EER-land of uit Zwitserland.

Blijf je meer dan 3 maanden? Dan moet je aan de eisen voor jouw situatie voldoen. Voorbeelden zijn echte en daadwerkelijke arbeid, of een studie waarbij je zorgverzekerd bent en voldoende geld hebt. Een ander voorbeeld: je werkt niet, maar hebt wel genoeg geld voor je verblijf. De IND-voorwaarden voor burgers van de EU, EER en Zwitserland gaan ook in op de regels voor mensen die werk zoeken.

Blijf je langer dan 4 maanden? Dan schrijf je je bij je gemeente in de BRP (Basisregistratie Personen) in. In de gids over je BSN (burgerservicenummer) en inschrijving bij de gemeente lees je hoe dat gaat.

Bekijk welke zorgverzekering voor je geldt apart.

Familieleden die niet de nationaliteit van de EU, EER of Zwitserland hebben

Heeft je familielid de nationaliteit van een EU- of EER-land of van Zwitserland? Dan kom je mogelijk in aanmerking voor toetsing EU-recht. Deze aanvraag kun je alleen indienen als je in Nederland bent. Is je familielid Nederlander? Dan geldt deze route alleen in bepaalde situaties waarin gebruik is gemaakt van vrij verkeer. Bijvoorbeeld wanneer je familielid terugkomt nadat hij of zij met familie in een ander EU-land heeft gewoond.

Welke bewijsstukken nodig zijn, hangt af van jullie familieband. Denk aan paspoorten, huwelijksakten of geboorteakten. Ook bewijs van een duurzame relatie of van afhankelijkheid van je familielid kan nodig zijn. Daarnaast moet je laten zien dat je familielid rechtmatig in Nederland verblijft, zorgverzekerd is en voldoende inkomen heeft. Voor de nationale partnerroute gelden andere regels voor inkomen en examen. Gebruik voor deze aanvraag de voorwaarden uit het EU-recht.

Kies voor vrij verkeer en familieverblijf volgens EU-recht de route die bij jouw situatie hoort:

Verblijfsvergunningen: familie, werk en studie

Bij je familie of partner wonen

Met de nationale partnervergunning kun je gaan wonen bij een Nederlander of bij iemand die een verblijfsvergunning heeft. Deze route geldt wanneer het EU-recht niet van toepassing is. Niet iedere vergunninghouder mag referent voor een partner zijn. Dat is afhankelijk van het verblijfsdoel. Controleer dit op de IND-pagina voor partners.

Je moet kunnen aantonen dat jullie een relatie hebben. Jullie moeten samenwonen en op hetzelfde adres ingeschreven staan. Meestal moeten beide partners ten minste 21 jaar zijn. Waren jullie al getrouwd toen jullie beiden buiten Nederland woonden? Dan geldt de leeftijdseis vanaf 18 jaar.

Meestal moet de referent een zelfstandig, duurzaam en voldoende inkomen hebben. Er bestaan vrijstellingen. De IND-pagina over inkomenseisen en vrijstellingen legt uit hoe de bron, de duur en de hoogte van het inkomen worden meegeteld.

Het standaardbedrag voor partners is van 1 juli tot en met 31 december 2026 € 2.337 bruto sv-loon per maand, exclusief vakantiegeld. Sv-loon is het loon waarover sociale verzekeringspremies worden berekend.

In 2026 bedragen de standaardkosten voor een volwassen aanvrager € 254. Soms geldt een ander bedrag, of hoef je niets te betalen.

Of je een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) nodig hebt, hangt af van je nationaliteit en je situatie. De MVV is een visum dat toegang geeft om Nederland binnen te komen. Heb je voor je partneraanvraag een MVV nodig? Dan moet je meestal vóór de aanvraag slagen voor het basisexamen inburgering buitenland. Er zijn vrijstellingen en ontheffingen. Controleer de exameneis in de gids over het basisexamen inburgering buitenland. De MVV-gids voor familie legt de aanvraag uit.

Voor gezinsroutes gelden verschillende voorwaarden. Open de IND-route die hoort bij de persoon die bij je komt wonen:

Werken in Nederland

Voor de kennismigrantenroute dient normaal een door de IND erkende werkgever de aanvraag in. Heb je de Turkse nationaliteit? Dan hoeft je werkgever geen erkende referent te zijn en mag je de aanvraag ook zelf doen. Bekijk de IND-regels voor Turkse kennismigranten. Meestal is een arbeidscontract nodig. Als wetenschappelijk onderzoeker kun je in plaats daarvan een aanstellingsbesluit gebruiken dat aan de IND-eisen voldoet. Dat besluit gaat over je aanstelling. Je loon moet passen bij vergelijkbare banen en voldoen aan de inkomenseis voor jouw situatie.

Voor een eerste aanvraag in 2026 gelden normaal deze bruto maandbedragen, exclusief vakantiegeld. Vanaf 30 jaar moet je ten minste € 5.942 verdienen. Onder de 30 jaar is dat € 4.357. Afgestudeerden en onderzoekers die aan de voorwaarden voldoen, mogen het verlaagde bedrag van € 3.122 gebruiken. Ben je wetenschappelijk onderzoeker of arts in opleiding tot specialist? Dan gelden aparte inkomensregels.

Of je het verlaagde bedrag mag gebruiken, hangt af van de voorwaarden voor het zoekjaar. Het zoekjaar is een verblijfsroute voor afgestudeerden en onderzoekers. De IND noemt situaties voor mensen die een zoekjaarvergunning hebben of hebben gehad. Ook zonder zoekjaarvergunning kun je in bepaalde situaties aan de voorwaarden voldoen. Je aanvraag moet binnen de termijn vallen die de IND voor jouw situatie noemt. Daarbij geldt onder meer een grens van 3 jaar na afstuderen, promoveren of het verlopen van een onderzoeksvergunning. Bij verlenging of bij een andere werkgever kunnen andere leeftijdsregels gelden. Controleer daarom de IND-salaristabel en het verlaagde criterium voor jouw situatie.

In 2026 zijn de standaardkosten voor deze aanvraag € 423. Er kunnen uitzonderingen zijn.

Voor ander werk in loondienst is misschien een GVVA nodig, of een andere werkroute. Bij de GVVA mag de werkgever of de werknemer de aanvraag indienen. De werkgever hoeft daarvoor geen erkende referent te zijn, maar mag het wel zijn. Controleer eerst welke werkroute bij de baan past. Kijk daarna of erkenning nodig is en aan welk inkomen je moet voldoen. Gebruik de salarisbedragen voor kennismigranten alleen wanneer die route voor jou geldt.

Vergelijk voor werk eerst je functie of activiteit voordat je een salarisgrens toepast. Dit zijn de werkroutes van de IND:

Een opleiding volgen aan een hogeschool of universiteit

Doe je normaal gesproken zelf je verblijfsaanvraag? Voor deze studieroute geldt dat uitsluitend je erkende onderwijsinstelling de aanvraag mag indienen. Voorwaarden: je staat ingeschreven voor een erkende voltijdopleiding en beschikt over voldoende geld voor je verblijf. Neem de voorwaarden voor een verblijfsvergunning voor hoger onderwijs erbij.

Bij hbo of universiteit bedraagt het studiebedrag in 2026 € 1.130,77 per maand. Je moet laten zien dat je voor 12 maanden voldoende geld hebt. Zet je eigen spaargeld in? In 2026 is dat bijvoorbeeld € 1.130,77 × 12 = € 13.569,24 voor je levensonderhoud. Collegegeld komt daarbovenop. In de IND-inkomenseisen voor studie staat welk bewijs je mag gebruiken.

Voor deze aanvraag geldt in 2026 een standaardtarief van € 254. Uitzonderingen zijn mogelijk.

Per studiejaar moet je ten minste 50% van de studiepunten behalen. Blijf je daaronder? Dan kijkt je onderwijsinstelling eerst of er een geldige reden is. Is die er niet, dan is de instelling verplicht dit aan de IND te melden. De IND beoordeelt vervolgens of je nog steeds aan de studievereisten voldoet.

Selecteer de studieroute die hoort bij je onderwijsniveau of bij je bestaande EU-studievergunning. Het zoekjaar vind je hierboven bij de werkroutes:

Asiel aanvragen

Asiel is bedoeld voor mensen die bescherming nodig hebben. Nadat je in Nederland aankomt, geef je je persoonlijk aan. Bekijk de stappen om asiel aan te vragen in Nederland. Aanvragen kost niets. Je dient de aanvraag zelf in en hebt geen referent nodig. Neem mee, als dat mogelijk is, identiteitsdocumenten en bewijs waarom je bescherming nodig hebt. De IND stelt vast welke asielprocedure op jou van toepassing is en of je aanspraak hebt op asiel.

Gezinshereniging op basis van een asielvergunning is een afzonderlijke route. Na een positieve beslissing kan de inburgeringsplicht van toepassing zijn. Lees wie moet inburgeren in Nederland.

Gebruik deze officiële routes voor asiel en voor het vernieuwen van asieldocumenten. Asiel voor onbepaalde tijd is niet meer open voor nieuwe aanvragen:

Uitwisseling, met inbegrip van culturele uitwisseling

Wil je als au pair of voor cultureel verblijf komen? Vergelijk dan de uitwisselingsroutes. Per route gelden andere eisen voor leeftijd, nationaliteit en referent:

Verblijf na het verkrijgen van EU-langdurig ingezetenschap in een ander land

Heb je van een ander EU-land de status EU-langdurig ingezetene gekregen? Bekijk dan deze Nederlandse routes. Die status alleen geeft geen recht om in Nederland te wonen:

Het terugtrekkingsakkoord en Brexit

Val je onder het terugtrekkingsakkoord voor Brexit? Kies dan het verblijfsdocument of grensarbeidersdocument dat daarbij hoort. Britten die niet onder dat akkoord vallen, volgen een andere route, bijvoorbeeld de werkroutes hierboven:

Andere situaties voor verblijf

Bij medische, humanitaire of andere bijzondere omstandigheden kies je de route die daarbij past. Vraag de IND welke aanvraag en welke bewijzen nodig zijn voordat je iets indient:

Op de pagina over bijzondere vergunningen vind je ook slachtoffers of getuigen van mensenhandel; kinderen onder toezicht en hun daarvoor in aanmerking komende familie; tijdelijke plaatsing volgens het Haags Kinderbeschermingsverdrag; situaties waarin iemand buiten eigen schuld niet kan vertrekken; daarvoor in aanmerking komende verwesterde Afghaanse meisjes en familie; en terminale ziekte. Niet-tijdelijke routes omvatten plaatsing volgens het verdrag tot 18 jaar en kinderen na beëindiging van het ouderlijk gezag. Ook NAVO-personeel en familie vallen daaronder. Geprivilegieerde diplomaten, consulaire medewerkers, medewerkers van internationale organisaties en hun daarvoor in aanmerking komende familie gebruiken een bijzondere status in plaats van een verblijfsvergunning. De huisvestingsproef voor studenten uit Aken is gesloten voor nieuwe aanvragen; bestaande vergunningen kunnen worden verlengd. Vraag de IND naar de juiste bijzondere route.

Voortgezet verblijf en permanent verblijf

Woon je al in Nederland? Vergelijk dan voortgezet verblijf, het wijzigen van je verblijfsdoel en permanent verblijf. Je kaart vernieuwen en een nieuwe status aanvragen zijn verschillende procedures:

Tijdelijke bescherming voor Oekraïne

Voor ontheemden uit Oekraïne bestaat een aparte beschermingsstatus: tijdelijke bescherming. Bekijk de IND-voorwaarden en bewijsregels voordat je een reguliere vergunningroute kiest.

Controleer dit voordat je aanvraagt

Neem deze controles door voordat je je aanvraag indient:

  1. Bepaal welke route past bij je nationaliteit en je verblijfsdoel: vrij verkeer, toetsing EU-recht, een nationale vergunning of asiel.
  2. Controleer wie de aanvraag mag indienen en of de organisatie een erkende referent moet zijn.
  3. Kijk op de dag dat je aanvraagt opnieuw naar de IND-inkomensbedragen, aanvraagkosten en de bewijsstukken die voor jouw route verplicht zijn.
  4. Stel je eigen lijst met bewijsstukken op basis van de juiste IND-pagina en het aanvraagformulier.

Inkomensbedragen kunnen wijzigen op 1 januari of 1 juli. Per verblijfsroute gelden andere uitzonderingen.

Welke route je kunt gebruiken, hangt af van je verblijfsdoel en je situatie. Kies eerst die route. Kijk daarna of je voor die aanvraag een examen moet afleggen.

Als je niet zeker weet welke verblijfsroute je moet kiezen

Wil je gaan wonen bij een familielid uit de EU, de EER of Zwitserland? Kijk dan eerst naar toetsing EU-recht. Pas niet direct de voorwaarden van de nationale partnerroute toe. Is je familielid Nederlander en heeft hij of zij gebruikgemaakt van vrij verkeer? Controleer of het EU-recht in jullie situatie van toepassing is.

Ligt je inkomen onder het standaardbedrag? Controleer eerst welke regel voor jouw route geldt. Een lager inkomen betekent niet automatisch dat je aanvraag wordt afgewezen. Onder EU-recht gelden andere voorwaarden dan bij de nationale partnerroute. Bij een nationale partneraanvraag kan een inkomensvrijstelling van toepassing zijn. Het verlaagde salarisbedrag voor kennismigranten geldt alleen wanneer je aan de voorwaarden voldoet.

Heb je in een studiejaar minder dan 50% van de studiepunten behaald? Vraag je onderwijsinstelling hoe je je reden moet toelichten en welk bewijs daarvoor nodig is.

Kunnen er misschien twee routes bij je situatie passen? Of is een uitzondering voor jou belangrijk? Vraag dan vóór je aanvraag advies aan de IND of aan een deskundige immigratieadviseur.

Documenten en bewijs voor inburgering

Zorg tijdig voor buitenlandse akten, vertalingen en legalisatie. De IND-documentenlijst voor jouw verblijfsroute vermeldt wat je nodig hebt.

Kijk welk inburgeringsbewijs vereist is wanneer je een verblijfsvergunning regulier voor onbepaalde tijd of de status EU-langdurig ingezetene aanvraagt. Op de pagina Inburgeringsbewijs voor een permanente verblijfsvergunning staat welk bewijs de IND accepteert.

Gebruik deze gidsen om je documenten en je aankomst te regelen:

Officiële bronnen

← Alle gidsen