Welk bedrag aan eigen risico geldt voor jou in 2026?
Voor 2026 bedraagt het verplichte eigen risico € 385 per persoon. Dat is het bedrag dat je ieder kalenderjaar als eerste zelf betaalt voor het grootste deel van de zorg uit de basisverzekering. Het gaat in vanaf de maand nadat je 18 bent geworden. Op 1 januari begint het eigen risico opnieuw voor het nieuwe kalenderjaar. Huisartsenzorg valt niet onder het eigen risico. Extern onderzoek en medicijnen kunnen er wel onder vallen. Een vrijwillig eigen risico of andere kosten kunnen ervoor zorgen dat je in totaal meer betaalt.
Deze gids richt zich op mensen met een Nederlandse basisverzekering. Vraag je verzekeraar, voordat je geplande zorg krijgt, wat je polis vergoedt. Kijk ook naar het contract met de zorgaanbieder, of je een verwijzing nodig hebt, of voorafgaande toestemming nodig is en hoeveel eigen risico je nog hebt. Je verzekeraar stelt de vergoeding vast op basis van je polis. Deze gids beschrijft de algemene regels voor zorgrekeningen in 2026. Of een behandeling medisch passend is, valt buiten deze gids.
In de gids over de Nederlandse zorgverzekering lees je wanneer je een verzekering moet afsluiten en welke termijn geldt om je aan te melden.
Maak onderscheid tussen de kosten op je zorgrekening
Een zorgrekening kan vijf soorten kosten bevatten. Alleen betalingen die je voor het verplichte eigen risico doet, verlagen het bedrag van € 385 dat je in 2026 nog zelf moet betalen.
Bij brede tabellen kun je horizontaal scrollen.
| Kosten | Wanneer betaal je die? | Verlaagt dit je resterende € 385? |
|---|---|---|
| Maandpremie | Voor je polis, ook als je geen zorg gebruikt | Nee |
| Verplicht eigen risico | Voor de meeste verzekerde basiszorg; € 385 in 2026 | Ja |
| Vrijwillig eigen risico | Een extra bedrag van € 100–€ 500 na het verplichte bedrag, voor korting op je premie | Nee; dit is een extra bedrag |
| Wettelijke eigen bijdrage | Een wettelijk bepaald deel voor bepaalde zorg, medicijnen of hulpmiddelen | Nee; je betaalt dit eerst |
| Niet-verzekerde kosten of bijbetaling zonder zorgcontract | Zorg buiten het pakket of de polisvoorwaarden, of het verschil tussen de rekening en de vergoeding bij een aanbieder zonder contract | Nee |
Kom je uit een systeem waarin je per bezoek een vast bedrag zelf betaalt? Let dan hier op het bedrag per jaar. Het verplichte eigen risico geldt voor iedere persoon en voor elk kalenderjaar. Als je slechts een deel van het jaar verzekerd bent, is het bedrag lager. Dat is ook zo in het jaar waarin je 18 wordt. Je verzekeraar berekent dat lagere bedrag. Heb je het verplichte bedrag al volledig betaald? Dan kunnen er nog een vrijwillig eigen risico, een eigen bijdrage of niet-verzekerde kosten zijn die je moet betalen.
Het is mogelijk dat je zorgaanbieder de rekening rechtstreeks naar je verzekeraar stuurt. De verzekeraar betaalt dan het deel dat verzekerd is en factureert je later voor je eigen risico. Als je zelf een rekening indient, kan de verzekeraar het eigen risico inhouden op de vergoeding die je ontvangt.
De datum waarop je de zorg ontvangt, bepaalt voor welk jaar het eigen risico telt. Heb je een ziekenhuispakket? Dan geldt de startdatum van dat pakket.
Een voorbeeld: in 2026 heb je al € 150 van je verplichte eigen risico betaald. Daarna krijg je verzekerde zorg van een specialist voor € 300. Je moet dan nog € 235 zelf betalen: € 385 − € 150. De verzekeraar betaalt de resterende € 65. Dit voorbeeld gaat uit van een verzekering voor het hele jaar, zonder vrijwillig eigen risico, eigen bijdrage of bijbetaling doordat er geen zorgcontract is. In Zorginstituut Nederland staat dit rekenvoorbeeld.
Ga na welke zorg onder het eigen risico valt
Alleen zorg die door je basisverzekering wordt vergoed, kan onder het eigen risico vallen. Niet-verzekerde zorg betaal je zelf, of je kunt vergoeding vragen via een aanvullende verzekering. Ook bij verzekerde zorg kunnen er andere kosten en polisvoorwaarden gelden. In de gids over wat je zorgverzekering niet dekt worden veelvoorkomende niet-verzekerde kosten besproken.
De tabel laat zien welke kosten kunnen gelden bij zorg die vaak wordt gebruikt. Controleer deze punten voordat je geplande zorg krijgt. Het is mogelijk dat je polis bepaalde zorg uitsluit van het verplichte eigen risico.
Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.
| Zorg | Verplicht eigen risico | Wat moet je apart controleren? |
|---|---|---|
| Huisarts of huisartsenpost (huisartsenzorg buiten kantooruren) | Geen eigen risico voor de huisartsenzorg zelf | Extern onderzoek, medicijnen en zorg na een verwijzing kunnen meetellen |
| Ziekenhuis, specialist of spoedeisende hulp | Meestal wel | Verwijzing, voorafgaande toestemming, contract en het jaar van het ziekenhuispakket |
| Verzekerd medicijn op recept | Meestal wel | Voorkeursmerk, apotheekkosten, vergoedingslimiet en eigen bijdrage |
| Verzekerd hulpmiddel | Meestal wel | Voorschrift, voorafgaande toestemming, gecontracteerde leverancier en eigen bijdrage |
Een consult bij de huisarts kost je geen eigen risico. Hetzelfde geldt voor de huisartsenpost. Toch kunnen een laboratorium, apotheek of specialist apart kosten in rekening brengen voor zorg die de huisarts aanvraagt. Vraag aan de huisarts welk onderzoek of welke medicijnen worden aangevraagd. Controleer bij je verzekeraar welke vergoeding je kunt verwachten.
In de gids over spoedzorg vind je hulp bij de keuze tussen de huisarts en de spoedeisende hulp van het ziekenhuis.
Voor de zorg die hierna volgt, geldt geen verplicht eigen risico. Dit staat in de regels over het eigen risico van de Rijksoverheid:
- Zorg uit het basispakket voor kinderen die jonger zijn dan 18
- Verloskundige zorg en zorg tijdens zwangerschap en bevalling
- Sommige prenatale screening en onderzoek tijdens de zwangerschap
- Kraamzorg, de verzorging na de bevalling
- Wijkverpleging en verpleging en verzorging thuis
Ook voor de volgende verzekerde programma’s en diensten geldt geen verplicht eigen risico:
- Ketenzorg, een programma waarin zorgverleners bij een chronische aandoening samenwerken
- Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI), een programma gericht op leefstijl
- Programma om te stoppen met roken
- Een verkennend gesprek over je geestelijke gezondheid
- Nacontroles en reiskosten die voor orgaandonoren gelden
Het is mogelijk dat een verzekeraar bepaalde zorgaanbieders, zorgprogramma’s, medicijnen of hulpmiddelen uitsluit van het verplichte eigen risico. Die uitzondering geldt volgens de voorwaarden van de betreffende polis. Kijk in je actuele polis en in de zorgzoeker van je verzekeraar voordat je aanneemt dat de uitzondering voor jou geldt.
Kijk naar de kosten van medicijnen en hulpmiddelen
Ben je gewend dat medicijnen met een recept volledig worden vergoed? Controleer dan hier apart de vergoeding en je eigen risico. Alleen een recept geeft geen recht op vergoeding. Medicijnen die verzekerd zijn en de dienstverlening van de apotheek vallen meestal onder het eigen risico. Via het preferentiebeleid kan je verzekeraar alleen een gelijkwaardig voorkeursmedicijn vergoeden. Een ander medicijn kan vergoed worden als het medisch noodzakelijk is en je arts daarvoor een verklaring afgeeft. In de officiële regels voor vergoeding van medicijnen wordt deze uitzondering uitgelegd.
Als een medicijn duurder is dan de vergoedingslimiet, het hoogste bedrag dat wordt vergoed, kan er ook een eigen bijdrage gelden. Voor medicijnen is die bijdrage in het kalenderjaar 2026 maximaal € 250 per persoon. Je betaalt eerst de eigen bijdrage. Het verzekerde bedrag dat daarna overblijft, valt onder je verplichte eigen risico en daarna onder een eventueel vrijwillig eigen risico. Medicijnen zonder recept en andere niet-verzekerde medicijnen betaal je buiten het eigen risico.
Hulpmiddelen die verzekerd zijn, vallen meestal onder het eigen risico. Het kan zijn dat je polis een voorschrift, voorafgaande toestemming of een gecontracteerde leverancier vereist. De polis kan ook aangeven of je het hulpmiddel in eigendom krijgt of dat je het leent. Voor bepaalde hulpmiddelen geldt een wettelijke eigen bijdrage of een maximum aan de vergoeding.
Alledaagse producten vallen buiten het basispakket. Nieuwe batterijen of het opladen van een hulpmiddel betaal je doorgaans zelf. Heb je het hulpmiddel in eigendom? Dan betaal je ook het terugkerende onderhoud zelf. Kijk vóór je bestelling in de officiële vergoedingsregels voor hulpmiddelen en in je polis. Niet-verzekerde kosten verlagen je resterende eigen risico niet.
Beoordeel chronische zorg en geboortezorg per onderdeel
Voor een verzekerd ketenzorgprogramma geldt geen verplicht eigen risico. In zo’n programma werken meerdere zorgverleners samen. Voorbeelden zijn programma’s voor diabetes type 2, COPD (chronische obstructieve longziekte) en cardiovasculair risicomanagement, zorg om de risico’s op hart- en vaatziekten te beperken. Je huisarts beoordeelt of je voor het programma in aanmerking komt. Medicijnen, laboratoriumonderzoek en specialisten buiten de zorggroep kunnen wel onder het eigen risico vallen. Vraag of elke dienst binnen het programma wordt gedeclareerd.
Voor kinderen jonger dan 18 geldt geen verplicht eigen risico voor basispakketzorg. Wel kunnen er eigen bijdragen of kosten die niet verzekerd zijn voorkomen.
Verplicht eigen risico geldt niet voor verloskundige zorg, prenatale screening en kraamzorg. Zorg die rechtstreeks verband houdt met zwangerschap of bevalling is eveneens vrijgesteld. Kosten die daar niet direct mee te maken hebben, kunnen wel meetellen. Voorbeelden zijn medicijnen, vervoer en bepaalde bloedonderzoeken. Vraag bij je verzekeraar welke regel van toepassing is op de dienst die op jouw rekening staat.
Bij kraamzorg thuis is er meestal een eigen bijdrage. Voor partusassistentie, oftewel hulp tijdens de bevalling, betaal je geen eigen bijdrage. Die hulp loopt tijdens de bevalling en tot twee uur na de geboorte van de placenta.
Ook bij een ziekenhuisbevalling zonder medische indicatie kan een eigen bijdrage van toepassing zijn. Deze bijdrage voor de bevalling komt te vervallen als er alsnog een medische indicatie ontstaat of als je lachgas tegen de pijn gebruikt. Bekijk ieder onderdeel van de zorg afzonderlijk: niet voor alle kosten rond een zwangerschap geldt dezelfde regel.
Controleer zorgcontract en prijs
In de polisvoorwaarden van je verzekeraar staat hoe het zit met verwijzingen, voorafgaande toestemming, zorgaanbieders en leveranciers. Zorg van een aanbieder zonder contract wordt misschien maar gedeeltelijk vergoed. Het bedrag dat je in dat geval zelf betaalt, valt buiten het eigen risico. Daardoor daalt je resterende eigen risico van € 385 voor 2026 niet.
Voordat een behandeling begint, moet een zorgaanbieder zeggen of er een contract is en of je misschien zelf moet betalen. De regels over informatie aan patiënten van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) leggen deze verplichting uit. Je verzekeraar bevestigt hoeveel precies wordt vergoed en hoeveel eigen risico je nog hebt.
Vraag je verzekeraar om uitleg voordat geplande zorg plaatsvindt
Leg je verzekeraar deze vier vragen voor: wordt deze zorg vergoed voor mijn medische situatie? Is er een contract met deze zorgaanbieder of leverancier? Heb ik een verwijzing of voorafgaande toestemming nodig? Met welk eigen risico, welke eigen bijdrage of andere kosten moet ik rekening houden? Bewaar het antwoord samen met de gegevens van je afspraak.
Controleer welk jaar op een ziekenhuisrekening staat
Een ziekenhuisrekening kan pas maanden later binnenkomen
Het kan maanden duren voordat je de ziekenhuisrekening ontvangt na je eerste bezoek. Een ziekenhuis kan een diagnose-behandelcombinatie (dbc) in rekening brengen. Zo'n dbc is één pakket van consulten, onderzoeken en behandelingen bij dezelfde diagnose. Een dbc kan maximaal 120 dagen duren. Zodra het pakket is afgesloten, stuurt het ziekenhuis de rekening. Als de behandeling langer duurt, kan er een vervolg-dbc met een nieuwe rekening komen. Controleer in je declaratieoverzicht of een late rekening bij een nieuw pakket hoort.
Welk jaar geldt, hangt af van de begindatum van de dbc
Voor welk jaar het eigen risico geldt, hangt af van de begindatum van de dbc. Begint een eerste dbc in december 2025? Dan kan de rekening onder je eigen risico van 2025 vallen, zelfs als de zorg en de rekening doorlopen in 2026. Een vervolg-dbc die in 2026 begint, kan onder je nieuwe eigen risico van 2026 vallen. SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) noemt dit voorbeeld in de uitleg over ziekenhuispakketten.
Vergelijk de begindatum, de zorgaanbieder en de diagnose op de declaratie met wat je hebt afgesproken. Klopt er iets niet? Vraag je verzekeraar dan om uitleg.
Maak een keuze voor je vrijwillige eigen risico
Ben je 18 jaar of ouder? Dan kun je kiezen voor een vrijwillig eigen risico van € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500. Hiervoor ontvang je korting op je maandpremie. Het vrijwillige bedrag betaal je pas nadat de verplichte € 385 is betaald. In 2026 kan het totale eigen risico daardoor maximaal € 885 bedragen.
Zet de premiekorting over een heel jaar naast het extra bedrag dat je misschien moet betalen. Denk daarbij aan medicijnen of ziekenhuiszorg die je verwacht en aan hoeveel geld je beschikbaar hebt.
Zorg waarvoor geen verplicht eigen risico geldt, is meestal ook vrijgesteld van het vrijwillige eigen risico. Controleer dat in je polis.
Het vrijwillige eigen risico geldt per polisjaar. Kijk in de voorwaarden bij de jaarlijkse verlenging wanneer je dit bedrag kunt aanpassen.
Regel de betaling voordat de vervaldatum is
Zodra je een rekening hebt ontvangen, kun je je verzekeraar om een betalingsregeling vragen. Volgens Zorginstituut Nederland kost het betalen van je eigen risico in termijnen niets extra. Verzekeraars kunnen ook de mogelijkheid bieden om vooruit te betalen of om elke maand naast je premie een bedrag te betalen. Wat je vooruitbetaalt maar niet gebruikt, krijg je na het jaar terug. De voorwaarden en aanmelddata verschillen. Vraag je verzekeraar wanneer je je moet aanmelden.
Zorgtoeslag kan huishoudens die aan de voorwaarden voldoen helpen bij het betalen van verzekeringskosten, waaronder het eigen risico. De toeslag verandert niets aan de hoogte van je resterende eigen risico. In het toeslagenoverzicht lees je welke toeslagen je kunt controleren.
Controleer een rekening en herstel fouten
Vermoed je dat een rekening onjuist is? Bekijk eerst de declaratie voordat je bezwaar maakt. Neem deze stappen:
- Kijk de zorg en de bedragen na in het declaratieoverzicht van je verzekeraar.
- Vraag bij je verzekeraar een specificatie op voor kosten die je niet begrijpt.
- Ging de zorg niet over jou, klopt het jaar niet of is de polis verkeerd toegepast door de verzekeraar? Volg dan de procedure om de rekening te laten corrigeren of om een klacht in te dienen.
- Is je klacht nog steeds niet opgelost? Kijk dan bij de voorwaarden voor een klacht bij SKGZ.
Vergelijk in het declaratieoverzicht de zorgaanbieder, de zorgdatum of dbc-begindatum en het verzekerde bedrag. Controleer hoeveel verplicht en vrijwillig eigen risico je nog over hebt. Let ook op een eventuele eigen bijdrage of bijbetaling omdat de aanbieder geen contract heeft.
Voor een klacht bij SKGZ is het schriftelijke antwoord van je verzekeraar nodig. Je moet ten minste 18 jaar zijn. De klacht moet door je verzekeraar in de afgelopen 12 maanden zijn behandeld. SKGZ behandelt uitsluitend zaken die nog niet aan een rechter zijn voorgelegd.
Is de rekening juist, maar kun je die niet in één keer betalen? Vraag je verzekeraar dan vóór de vervaldatum om een betalingsregeling. Heb je hulp nodig bij meerdere schulden? Gebruik dan de gids over schuldhulp hieronder.
Lees ook deze gidsen:
- Nederlandse zorgverzekering: je verzekeringsplicht en aanmeldtermijn
- Toeslagen: welke toeslag kun je aanvragen?
- Schuldhulp in Nederland
Officiële bronnen
- Rijksoverheid: Wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg? - Het verplichte bedrag van € 385 in 2026, vrijgestelde zorg, kinderen, vrijstellingen volgens de polis, vrijwillig eigen risico en betaling in termijnen.
- Zorginstituut Nederland: Eigen risico - Het bedrag in 2026, regels over het kalenderjaar en de leeftijd, betaalwijzen, vrijstellingen, vrijwillig eigen risico en rekenvoorbeelden.
- Rijksoverheid: Moet ik huisartskosten zelf betalen? - Voor huisartsenzorg en de huisartsenpost geldt geen eigen risico; extern onderzoek en voorgeschreven medicijnen kunnen wel meetellen.
- Zorginstituut Nederland: Eigen bijdrage - Wettelijke eigen bijdragen in 2026 en de betaalvolgorde: eerst de eigen bijdrage, daarna het verplichte en vrijwillige eigen risico.
- Zorginstituut Nederland: Geneesmiddelen - Voorwaarden voor vergoeding uit het basispakket, het preferentiebeleid, eigen risico voor medicijnen en de grens van € 250 voor eigen bijdragen; apotheekkosten staan in de aparte bronnen hieronder.
- Zorginstituut Nederland: Hulpmiddelen - Voorwaarden voor een voorschrift, voorafgaande toestemming en de leverancier, en eigen risico en eigen bijdragen voor verzekerde hulpmiddelen.
- Zorginstituut Nederland: Ketenzorg - Voor het zorgprogramma geldt geen eigen risico; medicijnen, laboratoriumonderzoek en zorg buiten de zorggroep kunnen wel meetellen.
- Zorginstituut Nederland: Verloskundige zorg - Vrijgestelde zorg tijdens de zwangerschap, bevalling en prenatale zorg, kosten zonder direct verband met zwangerschap of bevalling, en eigen bijdragen voor een ziekenhuisbevalling en de uitzonderingen daarop.
- Rijksoverheid: Tips om zorgkosten te beperken - Zorgcontracten, vergoeding, polisvoorwaarden, rekeningen controleren en gespreid betalen.
- Nederlandse Zorgautoriteit: Informatieplicht van zorgaanbieders - Zorgaanbieders moeten vóór de behandeling vertellen of zij een contract hebben en of je mogelijk zelf moet betalen.
- SKGZ: Ziekenhuisrekeningen en dbc’s - Ziekenhuispakketten van maximaal 120 dagen, vervolg-dbc’s, late rekeningen en de begindatum die het jaar van het eigen risico bepaalt.
- Zorgverzekeringswet: wettekst voor 2026 - Het wettelijke eigen risico en het lagere bedrag wanneer de verzekering maar een deel van het kalenderjaar geldt.
- Besluit zorgverzekering: Vrijstellingen van het eigen risico - Wettelijke vrijstellingen en vrijstellingen van de verzekeraar volgens artikel 2.17.
- Zorginstituut Nederland: Geneeskundige geestelijke gezondheidszorg - Voor het verkennend gesprek geldt geen verplicht eigen risico; dit is een specifiek gesprek, niet iedere eerste afspraak voor geestelijke gezondheidszorg.
- Zorginstituut Nederland: Kraamzorg - Voor kraamzorg geldt geen verplicht eigen risico; kraamzorg thuis heeft meestal een wettelijke eigen bijdrage, hulp bij de bevalling heeft die niet.
- SKGZ: Een klacht over je zorgverzekering indienen - Eerst een klacht indienen bij de verzekeraar en een schriftelijk antwoord krijgen, de voorwaarden van SKGZ, de termijn van 12 maanden en de uitsluiting van zaken die al bij een rechter liggen.
- Rijksoverheid: Wat betaal ik voor medicijnen op recept? - Aparte kosten voor de dienstverlening van de apotheek en voorwaarden voor vergoeding van medicijnen op recept.
- Kamerbrief: Apotheekkosten en het eigen risico (pdf, 53 KB) - Verzekerde dienstverlening van de apotheek valt onder het eigen risico; deze uitleg uit 2015 wordt gelezen naast de huidige regels voor medicijnen en vrijstellingen door verzekeraars.