Naar de inhoud
InburgerStap

Zorg

Wie bel je voor spoedzorg in Nederland?

In deze gids lees je waar je in Nederland dringende medische hulp krijgt en wat je moet regelen voor kinderen, zwangerschap of zorg als je geen Nederlandse verzekering hebt.

Spoedeisende hulp
Op deze pagina

Bel 112 als er mogelijk sprake is van levensgevaar

Als iemand mogelijk in levensgevaar is, bel dan 112. Verblijf je in de COA-asielopvang, gebruik dan de medische hulplijn van GZA die verderop staat. Woon je ergens anders en heb je andere dringende klachten, bel dan je huisarts wanneer de praktijk open is. Is de praktijk gesloten en kan de zorg niet wachten, neem dan contact op met de regionale huisartsenspoedpost; dit is huisartsenzorg buiten openingstijden, ook wel huisartsenpost of HAP genoemd. Bij spoed zonder levensgevaar neem je eerst contact op met je huisarts of de HAP, voordat je naar de spoedeisende hulp (SEH) van een ziekenhuis gaat. Bij zwangerschapsklachten, tandproblemen of een psychische crisis schakel je soms eerst een andere zorgverlener in.

Waar kun je nu terecht?

Zit je in de asielopvang van het COA? Voor medische problemen die niet kunnen wachten, bel je de GZA Praktijklijn op 088 112 2 112 en kies je 1. Deze spoedlijn is dag en nacht bereikbaar. Bel bij levensgevaar meteen 112.

Buiten de COA-asielopvang gebruik je de contactgegevens in de tabel voor inwoners en bezoekers van Nederland. Bel 112 wanneer je denkt dat iemand in levensgevaar kan zijn. Kies voor andere dringende klachten het bijbehorende contact uit de tabel.

Je kunt brede tabellen horizontaal scrollen.

SituatieNeem nu contact op metWat je doet
Je denkt dat iemand in levensgevaar kan zijn112Bel direct, dag en nacht
Je hebt dringend een arts nodig en je huisarts is openJe eigen huisartsGebruik de spoedoptie van de praktijk
De zorg kan niet wachten en je huisarts is dichtRegionale huisartsenspoedpostNeem eerst contact op; bellen, een formulier of chat verschilt per regio
Mogelijke vergiftigingHuisarts of HAPBel 112 bij mogelijk levensgevaar

Bij zwangerschap, tandproblemen of een psychische crisis neem je eerst contact op met de zorgverlener die hieronder staat. Ook dan geldt: bel 112 als je denkt dat iemand in levensgevaar kan zijn.

Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.

SituatieNeem nu contact op metWat je doet
Dringende zwangerschapsklachtenJe eigen verloskundige of zwangerschapsteam in het ziekenhuisVolg hun belinstructies voor spoed, ook in de nacht
Tandheelkundig spoedgevalJe tandarts of de dienstdoende tandartsVolg de spoedinstructies op de website of het antwoordapparaat van de praktijk
Psychische crisisJe behandelteam, of huisarts of HAPBel 112 bij direct gevaar; 113 Zelfmoordpreventie helpt ook bij gedachten aan zelfdoding

Meestal zijn huisartsenpraktijken op werkdagen geopend van 08.00 tot 17.00 uur. Meer daarover vind je in de spoedinformatie van Thuisarts.nl, de patiëntenwebsite van Nederlandse artsen. Kijk de openingstijden en het spoednummer van je eigen praktijk na. Is de praktijk gesloten, bijvoorbeeld op een feestdag, en kan de zorg niet wachten? Neem dan contact op met de regionale HAP. Dat nummer vind je op de website van je praktijk of op het antwoordapparaat.

Heb je geen vaste huisarts? Vraag tijdens de openingstijden aan een praktijk in de buurt om een eenmalige afspraak. Bel buiten die tijden de HAP van de regio waar je bent. Zeg daarbij dat je geen huisarts hebt. Zoek daarna een vaste huisarts via de gids over de huisarts.

Wat je doet wanneer je 112 belt

Bel meteen 112 als je denkt dat jij of iemand anders in levensgevaar kan zijn. Volg de stappen uit de uitleg van de Rijksoverheid over 112 bellen:

  1. Bel 112.
  2. Geef antwoord op de vragen van de medewerker: wat is er voorgevallen, waar is hulp nodig en welke hulpdienst lijkt nodig? Dat kan een ambulance, de brandweer of de politie zijn.
  3. Doe wat de medewerker zegt. Blijf aan de lijn tot de medewerker aangeeft dat het gesprek voorbij is.

Een gesprek naar 112 kost niets. Met een mobiele telefoon kun je ook bellen zonder beltegoed of geldige simkaart. Een simkaart is het kaartje dat je nodig hebt voor verbinding met het mobiele netwerk. Als je geen simkaart hebt, kan de meldkamer je niet terugbellen. Wordt de verbinding verbroken? Bel dan nogmaals 112.

De 112NL-app verstuurt de gegevens die je bij het instellen hebt ingevuld. De app geeft je locatie alleen door wanneer je daarvoor toestemming hebt gegeven. De meldkamer begint een vertaalde chat als de medewerker merkt dat praten moeilijk is, of als je dat bij het instellen hebt aangegeven. Je kunt de chat niet zelf beginnen.

Om gegevens te versturen en de chat te gebruiken, heb je een telefoon nodig die werkt, internet en een simkaart. Gewoon 112 bellen kan ook zonder beltegoed of geldige simkaart. Heb je iets aan de functies van de app? Installeer en stel de app dan in voordat er een noodgeval is.

Kun je niet horen of niet spreken? Bereid dan eventueel Tolkcontact of e-sms voor voor. Tolkcontact helpt je bij een gesprek via tekst of met een gebarentolk. Tekstbemiddeling is dag en nacht beschikbaar. Voor een gebarentolk gelden vaste tijden. E-sms is een sms-bericht naar de meldkamer en werkt alleen als je je vooraf hebt aangemeld.

Contact opnemen met de huisartsenpost

Neem eerst contact op met de regionale HAP; ga niet meteen langs. Soms is een afspraak nodig. Per post verschilt het of je kunt bellen, een formulier kunt gebruiken of kunt chatten. Een triagist, iemand die is opgeleid om de spoed te beoordelen, stelt vragen en overlegt met jou welke zorg nodig is.

De triagist kan je advies geven over wat je zelf kunt doen, medicijnen regelen of een huisarts laten terugbellen. Een afspraak, een huisbezoek van een huisarts of een ambulance behoort ook tot de mogelijkheden. De HAP bepaalt hoe dringend de zorg is. Huisartsenposten Rijnmond behandelt patiënten bijvoorbeeld naar medische spoed, niet op basis van wie het eerst aankomt.

Houd de gegevens hieronder bij de hand als je ze hebt. Bel eerst wanneer het verzamelen ervan hulp zou vertragen:

  • De naam en geboortedatum van de patiënt, de locatie en een nummer waarop je teruggebeld kunt worden.
  • Het burgerservicenummer (BSN), een identiteitsbewijs en gegevens over de verzekering.
  • Medicijnen, allergieën, zwangerschap, ernstige aandoeningen en behandelingen die recent zijn geweest.
  • Wat er anders is geworden, wanneer het begon en waarom het niet kan wachten.

Zorg dat je telefoon na het gesprek vrij is en opgeladen blijft. Dan kan de HAP je terugbellen.

Bel eerst wanneer hulp niet kan wachten

Een BSN, identiteitsbewijs of zorgpas is handig voor de administratie. Denk je dat iemand in levensgevaar kan zijn? Bel dan meteen 112. Neem bij andere dringende klachten contact op met de juiste zorgverlener en zeg welke documenten je niet hebt.

Verwijzing en kosten bij spoedzorg

Is het voor jou normaal om bij dringende klachten direct naar een ziekenhuis te gaan?

Neem bij spoed zonder levensgevaar eerst contact op met je huisarts of de HAP. Ga niet eerst naar de SEH. Als je ziekenhuiszorg nodig hebt, kan een arts je verwijzen. Bel 112 wanneer je denkt dat iemand in levensgevaar kan zijn. De Rijksoverheid legt de kosten van huisarts en SEH uit.

Heb je een Nederlandse basisverzekering, dan betaal je voor huisartsenzorg en HAP-zorg geen verplicht eigen risico. Het eigen risico is het bedrag dat je per jaar eerst zelf betaalt voor bepaalde zorg uit de basisverzekering. Ziekenhuiszorg, ambulancevervoer en sommige afzonderlijke zorgkosten kunnen wel onder het eigen risico vallen. De tabel is bedoeld voor volwassenen vanaf 18 jaar.

Voor brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

ZorgWat je kunt betalen met een Nederlandse basisverzekering
Advies, afspraak of huisbezoek van huisarts of HAPGeen verplicht eigen risico
Bloedonderzoek, scan of ander apart onderzoekKan onder het eigen risico vallen; prenatale screening, onderzoek tijdens de zwangerschap naar aandoeningen bij je baby, is vrijgesteld
Voorgeschreven medicijnen en zorg van de dienstapotheekMeestal onder het eigen risico; een eigen bijdrage of niet-vergoed bedrag kan ook gelden
AmbulancevervoerValt onder het eigen risico
Verwezen, medisch noodzakelijke SEH-zorgValt onder het eigen risico
SEH-bezoek zonder medische noodzaak of verwijzingJe betaalt alle kosten zelf

Voor kinderen, zwangerschap en tandzorg gelden de volgende regels. Zorg zonder eigen risico wordt niet altijd helemaal vergoed. De zorg moet ook binnen de dekking van je verzekering vallen.

Brede tabellen kunnen horizontaal worden gescrold.

ZorgVergoeding of uitzondering op het eigen risico
Zorg uit het basispakket voor een kind jonger dan 18Geen verplicht eigen risico
Verloskundige zorg en kraamzorgGeen verplicht eigen risico; sommige onderzoeken, medicijnen of vervoer kunnen wel meetellen. Prenatale screening is vrijgesteld
De meeste tandzorg voor volwassenenMeestal buiten het basispakket

In 2026 is het verplichte eigen risico € 385 voor verzekerden van 18 jaar en ouder. Stel: je hebt nog € 200 eigen risico over. Daarna krijg je ziekenhuiszorg van € 300 die je verzekering vergoedt. Je betaalt dan € 200 aan eigen risico. De verzekeraar betaalt de resterende € 100. Dit voorbeeld geldt wanneer je polis de zorg volledig dekt en je geen andere eigen bijdrage hoeft te betalen.

Kijk welke zorg je polis vergoedt en met welke zorgverleners je verzekeraar een contract heeft. Soms moet je de kosten eerst zelf betalen. Voor bezoekers en mensen zonder verzekering gelden andere regels voor betalen. In de gids over het eigen risico worden het jaarbedrag, de uitzonderingen en betalingsregelingen uitgelegd.

Noodhulp voor kinderen en zwangere vrouwen

Wanneer je kind ineens ziek is

Krijgt een baby van minder dan 3 maanden koorts? Neem meteen contact op met de huisarts of de HAP. Zie uitleg van Thuisarts.nl over koorts bij kinderen.

Wordt je kind zieker? Neem dan snel contact op met de huisarts of de HAP. Bel meteen als je kind snel achteruitgaat of als je heel ongerust bent. Doe dat ook als er geen koorts is, zoals bij Thuisarts.nl adviseert bij een ziek kind. Met een algemene klachtenlijst kun je gevaar niet uitsluiten. Denk je dat je kind in levensgevaar is? Bel dan 112.

Voor zorg uit het basispakket geldt voor kinderen onder de 18 jaar geen verplicht eigen risico. Een groot deel van de mondzorg wordt vergoed, maar er bestaan uitzonderingen. Deze staan hieronder bij tandheelkundige spoed.

Dringende klachten in de zwangerschap

Heb je dringende klachten tijdens je zwangerschap? Bel dan naar je eigen verloskundige, gynaecoloog of het zwangerschapsteam in het ziekenhuis. Houd je aan hun belinstructies, ook 's nachts. Door je medische situatie of regionale afspraken kunnen de adviezen verschillen.

Thuisarts.nl adviseert direct contact bij zwangerschapsklachten, bijvoorbeeld wanneer:

  • Je bloedt of je vliezen zijn gebroken.
  • Je merkt tekenen dat de bevalling vóór 37 weken begint.
  • Na 25 weken beweegt je baby minder dan je gewend bent.
  • Je bent ernstig ziek of maakt je zorgen over je gezondheid of over je baby.

Denk je dat er direct levensgevaar is? Bel dan 112.

Voor verloskundige zorg en zorg rond zwangerschap en bevalling uit het basispakket geldt geen verplicht eigen risico. Prenatale screening, onderzoek tijdens de zwangerschap naar aandoeningen bij je baby, is ook vrijgesteld. Medicijnen, vervoer en ander bloedonderzoek kunnen wel onder het eigen risico vallen. Voor een ziekenhuisbevalling zonder medische indicatie kan een eigen bijdrage gelden. Vraag de zorgverlener en verzekeraar naar je kosten nadat de spoedzorg is geregeld.

Dringende hulp bij tandproblemen, vergiftiging of psychische klachten

Tandheelkundige spoed

Neem voor een spoedgeval overdag contact op met je tandarts. Als de praktijk gesloten is, bel je de dienstdoende tandarts. Je vindt die op de website of op het antwoordapparaat. Heb je geen tandarts? Bel dan een praktijk bij jou in de buurt en volg de spoedinstructies.

Een uitgeslagen tand, ernstig letsel of hevige pijn vallen onder tandheelkundige spoed. Bel ook als een bloeding niet stopt, bij een dikke wang of bij een kloppend gevoel. Vraag bij het maken van de afspraak hoe je moet betalen. Neem je identiteitsbewijs, verzekeringsgegevens, medicijnlijst en een betaalmiddel mee.

Tandzorg voor volwassenen valt meestal buiten de basisverzekering. Je betaalt die zelf, behalve als je andere dekking hebt. Tandzorg voor kinderen onder de 18 jaar wordt meestal vergoed zonder eigen risico. Orthodontie, zoals een beugel, wordt meestal niet vergoed. Voor bijzondere tandheelkundige zorg kunnen uitzonderingen bestaan.

Mogelijke vergiftiging

Denk je aan een vergiftiging? Bel dan de huisarts of de HAP. Bel 112 als iemand volgens jou in levensgevaar kan zijn. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) adviseert zorgverleners bij acute vergiftiging. Deze acute advieslijn is bedoeld voor zorgverleners. Als patiënt of omstander bel je de huisarts of de HAP.

Hou de verpakking of de productnaam bij de hand voor de zorgverlener. Laat de persoon niet overgeven, behalve als een zorgverlener dat zegt. Vraag aan de zorgverlener of de 112-medewerker wat je moet doen voordat je iets te eten, te drinken of medicijnen geeft.

Psychische crisis of gedachten over zelfdoding

Bij een psychische crisis kun je bellen met je eigen psycholoog, psychiater of behandelteam. Heb je buiten openingstijden een crisisnummer van hen? Gebruik dat dan. Is dat er niet, bel dan tijdens openingstijden je huisarts en buiten openingstijden de HAP. Bel 112 als er direct gevaar is voor de persoon zelf of voor iemand anders.

Heb je gedachten aan zelfdoding? 113 Zelfmoordpreventie geeft dag en nacht anonieme hulp via telefoon en chat. Vanuit Nederland kun je 113 bellen. De chat is ook vanuit het buitenland te gebruiken. Bel 112 bij direct gevaar. De gids over psychische zorg helpt je bij het regelen van verdere zorg.

Snel medicijnen nodig terwijl je apotheek gesloten is

Wil je weten welke dienstapotheek je kunt gebruiken? Kijk op de website van je apotheek of luister naar het bericht op het antwoordapparaat. Buiten de gewone openingstijden verstrekt een dienstapotheek dringende medicijnen. Controleer waar en wanneer je je medicijnen kunt ophalen en wat je daarvoor moet regelen. Je kunt niet overal de hele nacht direct binnenlopen. Soms neemt een andere apotheek de nachtdienst over. De dienstapotheek in Terneuzen gaat bijvoorbeeld 's nachts dicht. De nachtapotheek in Middelburg neemt het dan over. Voor die apotheek heb je een recept nodig.

Medicijnen en apotheekzorg worden dikwijls rechtstreeks bij je verzekeraar ingediend. Meestal vallen ze onder het eigen risico. Daarnaast kan een eigen bijdrage of niet-vergoede kosten voor jou overblijven. Dat kan ook gebeuren als je verzekeraar alleen een bepaald merk medicijn vergoedt of geen contract met de apotheek heeft. Is een ander merk medisch nodig? Dan kunnen de arts en apotheker dat voor de vergoeding vaststellen.

Als je geen verzekering hebt, kan het zijn dat je zelf moet betalen. Vraag de apotheek naar extra kosten en naar betalen bij het ophalen, voor zover de situatie dat toelaat.

Dringende zorg zonder documenten of Nederlandse verzekering

Directe medische hulp gaat vóór identificatie. Als de behandeling niet kan wachten, kun je hulp krijgen voordat je je identiteitsbewijs laat zien. Binnen 14 dagen daarna moet je je alsnog identificeren. Zonder BSN kun je nog steeds een spoedbeoordeling krijgen. Zeg dat je geen BSN hebt. Geef, nadat de zorg is begonnen, het paspoort, polisnummer of de contactgegevens die je wel hebt.

Wanneer je verplicht een Nederlandse basisverzekering moet hebben

Heb je verplicht een Nederlandse basisverzekering nodig, maar ben je niet verzekerd? Dan moet je je medische kosten zelf betalen. Toegang tot noodzakelijke zorg en de vraag wie betaalt, zijn twee aparte zaken.

Kun je het niet betalen? Zeg dat tegen de zorgverlener. Die kan uitzoeken of een regeling van het CAK (Centraal Administratie Kantoor) van toepassing is. De Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden is daar een voorbeeld van. Deze regeling geldt voor medisch noodzakelijke zorg uit het basispakket. De zorgverlener controleert de voorwaarden en of je een deel van de rekening kunt betalen.

Ben je verplicht geraakt om een Nederlandse basisverzekering te hebben? Sluit die dan zo snel mogelijk af, binnen vier maanden na de datum waarop die verplichting begon. Doe je dat binnen vier maanden, dan gaan de dekking en premie in vanaf die eerdere datum. Na vier maanden vergoedt je verzekering geen medische kosten van eerder. Deze termijn staat los van een latere waarschuwing van het CAK. Gebruik de zorgverzekeringsgids om je verzekeringsplicht te controleren en je verzekering te regelen.

Wanneer je geen Nederlandse basisverzekering kunt afsluiten

Er zijn migranten die geen Nederlandse basisverzekering kunnen afsluiten, maar wel medisch noodzakelijke zorg kunnen krijgen. Als zij niet kunnen betalen, kan de zorgverlener een bijdrage van het CAK aanvragen.

Wanneer je in de asielopvang woont

Ben je asielzoeker en wacht je in een opvangcentrum op een besluit? Voor jou geldt een aparte dekking via de Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA). Vraag de zorgverlener welke regeling bij jouw situatie hoort.

Wanneer je tijdelijk in Nederland verblijft

Bij een tijdelijk bezoek moet je je verzekeringsgegevens meenemen. Met een geldige EHIC (Europese zorgpas) of Britse GHIC (zorgpas voor noodzakelijke zorg tijdens een tijdelijk verblijf) worden medisch noodzakelijke behandelingen binnen het publieke zorgstelsel vergoed, zolang de regels op de kaart worden gevolgd. Privézorg en medisch vervoer terug naar je woonland vallen niet onder de kaart. Het kan gebeuren dat je de kosten eerst zelf betaalt. Heb je een EHIC die door het CAK is uitgegeven? Kijk dan naar de afzonderlijke regels die gelden voor zorg in Nederland.

Raak je de kaart kwijt? Vraag dan bij de verzekeraar in het land waar je verzekerd bent om een tijdelijk vervangend certificaat. Als je geen geldig bewijs van verzekering kunt laten zien, kan de zorgverlener je vragen om te betalen. Bewaar de rekeningen. Informeer bij je eigen verzekeraar of bij je reisverzekeraar of je de kosten kunt declareren. Voor de medische route verandert er niets: bel 112 bij mogelijk levensgevaar; in andere gevallen ga je eerst naar de huisarts of de HAP.

Medisch dossier, hulp bij taal en rekeningen

Welke informatie mag een zorgverlener inzien?

Als je bij een huisarts komt die je niet kent, of bij de HAP, apotheek of SEH, kan het zijn dat die zorgverlener jouw toestemming nodig heeft om een samenvatting van je medicijnen, allergieën of medische voorgeschiedenis te bekijken. Toestemming voor het delen van je medisch dossier kan zo'n samenvatting beschikbaar stellen. Iedere zorgverlener houdt een eigen dossier bij. Niet alle zorgverleners gebruiken hetzelfde systeem om toestemming te regelen. Het kan zijn dat je huisarts of apotheek nog niet is aangesloten op het Landelijk Schakelpunt (LSP), het netwerk voor het delen van medische gegevens. Is er geen aansluiting, dan kan de zorgverlener via dat netwerk geen gegevens delen, zelfs niet als jij toestemming geeft.

Vraag aan je huisarts en apotheek hoe je kunt vastleggen wat je keuze is. Als gedeelde gegevens niet beschikbaar zijn, gaat de zorg gewoon door. Vertel dan wat je zelf weet en laat een medicijnlijst zien als je die hebt.

Wanneer je hulp bij taal nodig hebt

Geef meteen aan het begin aan welke taal je het liefst spreekt. Is dringende of ingewikkelde informatie moeilijk te volgen, vraag dan om een professionele tolk. Vraag de zorgverlener hoe hij of zij taalhulp regelt en wie de kosten daarvan draagt. De beschikbaarheid en de betaling verschillen per situatie.

Pharos, het expertisecentrum gezondheidsverschillen, adviseert over taalbarrières. Pharos adviseert professionele taalhulp wanneer beslissingen ingewikkeld of gevoelig zijn. Laat een kind nooit als tolk optreden. Een volwassene die je vertrouwt, kan je wel ondersteunen. Blijf zelf het gesprek met de zorgverlener voeren. Als de vertaalde chat je kan helpen, stel 112NL dan al vóór een noodgeval in.

Hulp bij vragen over rekeningen en bij klachten

Loop je tegen een probleem aan met zorg of met een rekening? Neem dan eerst contact op met de organisatie die daarvoor verantwoordelijk is. In de tabel staat waar je terechtkunt. Heb je nog dringende medische hulp nodig, regel die dan eerst.

Bij brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

ProbleemEerste stapDaarna
Zorg of rekening van een zorgaanbiederVraag de aanbieder om uitleg. Is het niet opgelost? Gebruik de gratis klachtenfunctionaris, een medewerker die je helpt met je klachtDe erkende geschilleninstantie van de aanbieder als het niet is opgelost
Besluit van je zorgverzekeraar over dekking of vergoedingDien een klacht in bij de verzekeraar en vraag een schriftelijke reactieSKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) na de reactie, of na vier weken zonder reactie
Een bredere zorg over kwaliteit of veiligheidVraag het Landelijk Meldpunt Zorg om adviesHet meldpunt registreert signalen voor de inspectie, maar lost je persoonlijke klacht niet op

Op een schriftelijke klacht moet een zorgaanbieder binnen zes weken reageren. Die termijn mag de aanbieder één keer met vier weken verlengen. officiële klachtenroute voor zorgaanbieders legt uit hoe je de klachtenfunctionaris en de geschilleninstantie kunt bereiken.

Een klacht over je verzekering dien je eerst in bij de verzekeraar. Als dat nodig is, kun je daarna naar SKGZ gaan. Bewaar de rekening, de verwijzing, de polisvoorwaarden en alle schriftelijke besluiten.

Maak je klaar voor een noodgeval

Zet de telefoonnummers van je huisarts en van de regionale HAP in je telefoon. Installeer 112NL en stel de app in als die jou kan helpen. Houd een actuele notitie bij met je medicijnen, allergieën, aandoeningen, zwangerschap, contactpersonen en verzekeringsgegevens. Vraag bij je huisarts en apotheek naar de toestemming voor het delen van je gegevens. Bewaar bij een kind of zwangerschap de belinstructies van de zorgverlener, ook voor de nacht.

Voor gewone zorg en verwijzingen lees je gids over de huisarts in Nederland. Voor de kosten van ziekenhuis, ambulance, medicijnen en onderzoeken is er gids over het eigen risico.

Officiële bronnen

← Alle gidsen