Naar de inhoud
InburgerStap

Zorg

Een huisarts vinden en zorg regelen in Nederland

Ontdek hoe je in Nederland een huisarts zoekt en een afspraak regelt, en hoe het zit met verwijzingen, zorgkosten, spoedeisende hulp en de rechten van patiënten.

Huisarts
Op deze pagina

Inschrijven bij een huisartsenpraktijk bij jou in de buurt

Als je naar Nederland bent verhuisd, vraag dan bij een huisartsenpraktijk in de omgeving of inschrijven mogelijk is. Voor huisartsenzorg die onder de verzekering valt, geldt geen verplicht eigen risico. Bel de praktijk als je een afspraak wilt of dringend advies nodig hebt. Is de praktijk gesloten en kan je klacht niet wachten? Neem dan contact op met de huisartsen-spoedpost. Deze biedt huisartsenzorg wanneer je eigen praktijk dicht is. Bel 112 als er levensgevaar is.

Deze gids is bedoeld voor wie zich in Nederland komt vestigen, ook wanneer je nog bezig bent met documenten of een verzekering. Bij de meeste lichamelijke en psychische klachten ga je eerst naar de huisarts. Zodra je staat ingeschreven, houdt één praktijk het overzicht over je gezondheid en regelt die je vervolgzorg. Voor bepaalde zorg kun je direct naar een andere zorgverlener. Dat lees je in de tabel verderop. Heb je spoedhulp nodig? Volg dan de spoedroute, ook als je nog niet ingeschreven bent.

Inschrijven bij een praktijk in jouw omgeving

Het is verstandig om je bij een huisarts in te schrijven, maar het is niet verplicht. De uitleg van Rijksoverheid over een huisarts kiezen legt de regels uit. Zoek een praktijk via deze stappen:

  1. Kijk naar drie praktijken in de buurt van je postcode.
  2. Informeer bij iedere praktijk of zij patiënten met jouw adres accepteert.
  3. Check of de praktijk voor jouw polis een overeenkomst heeft met je zorgverzekeraar.
  4. Volg bij het inschrijven de werkwijze die de praktijk aangeeft.

Soms mag een huisarts je weigeren. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als de praktijk vol zit, de afstand te groot is of de huisarts het niet eens kan worden met jouw wensen voor zorg. Houd de gegevens en documenten hieronder gereed. Vraag welke stukken de praktijk voor je inschrijving nodig heeft. Neem je medische gegevens en medicijnlijst mee naar je eerste afspraak:

  • Je woonadres en postcode
  • Een geldig paspoort, een identiteitskaart, een verblijfsdocument of een ander toegestaan identiteitsbewijs
  • Je BSN (burgerservicenummer)
  • De naam van je verzekeraar, je polisnummer en welk type polis je hebt
  • Medische informatie die je al bezit, een bijgewerkte medicijnlijst en een overzicht van je allergieën
  • De apotheek waar je je medicijnen wilt afhalen

Sommige praktijken bieden online inschrijven aan. Vraag of je een formulier moet invullen of dat je een kennismakingsafspraak kunt krijgen om je wensen te bespreken.

Wil je later een andere huisarts? Meld dit dan bij beide praktijken. Vraag je oude praktijk om je medisch dossier naar de nieuwe praktijk te sturen. Daarvoor is jouw toestemming nodig.

Wanneer alle praktijken vol zitten

Zijn de praktijken bij jou in de buurt vol? Vraag je zorgverzekeraar dan om zorgbemiddeling (ondersteuning bij het vinden van een zorgverlener). Volgens de uitleg van SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) over een huisarts vinden is de verzekeraar verplicht je te helpen. Door tekorten kan het toch gebeuren dat inschrijven niet lukt. Bewaar het zaaknummer en informeer later opnieuw naar de status.

Heb je een asielaanvraag lopen en verblijf je in een COA-opvang? Neem voor huisartsenzorg dan contact op met GZA (GezondheidsZorg Asielzoekers). Je zorg verloopt via de RMA (Regeling Medische zorg Asielzoekers). Voor zorg die vergoed wordt, betaal je geen eigen risico en geen eigen bijdrage. De regels voor zorgverleners, verwijzingen en toestemming blijven van toepassing.

Een afspraak maken en je klachten bespreken

Iedere praktijk beslist zelf wanneer je kunt bellen, hoe je het patiëntenportaal gebruikt en op welke tijden de praktijk open is. Thuisarts, een website met medische informatie, legt uit hoe je een afspraak maakt. Voor advies kun je telefonisch contact opnemen. Veel praktijken bieden ook de mogelijkheid om online een afspraak te maken of een e-consult te gebruiken: een beveiligd bericht via internet aan je huisarts. De doktersassistent vraagt naar je klachten. Daarmee bepaalt de assistent hoe urgent je probleem is, welke zorgverlener je nodig hebt en wat voor afspraak het beste past. De assistent heeft een medische opleiding en een geheimhoudingsplicht. Ben je eraan gewend je klachten alleen aan de arts uit te leggen? Vertel ze dan ook aan de doktersassistent.

Gebruik een e-consult uitsluitend voor passende vragen die geen spoed hebben

Gebruik geen e-consult bij nieuwe klachten, bij emotionele of psychische problemen, of bij klachten waarvoor mogelijk onderzoek nodig is. Het kan zijn dat berichten niet direct worden gelezen. Bel bij spoedklachten. Als de praktijk gesloten is, volg dan de aanwijzingen voor de huisartsen-spoedpost. Bel 112 bij onmiddellijk gevaar.

Geef de doktersassistent de informatie die voor jouw situatie belangrijk is:

  • Leg uit wat het probleem is, wanneer het begon en wat er sindsdien is veranderd
  • Noem medicijnen, allergieën, zwangerschap en recente reizen wanneer dat relevant is
  • Geef duidelijk aan of je bang bent voor een specifiek gevaar of voor snelle verslechtering.
  • Vraag om extra tijd als je meer dan één probleem hebt of als je taalhulp nodig hebt
  • Vraag bij welke verandering je weer moet bellen en binnen welke termijn

Een afspraak bij de huisarts duurt gewoonlijk 10 tot 15 minuten. Heb je meer tijd nodig, vraag dan om 20 of 30 minuten. De praktijk beslist wat er ingepland kan worden.

Een huisbezoek is bedoeld voor spoedgevallen of voor mensen die om medische redenen niet naar de praktijk kunnen komen. Geldt dit voor jou? Vraag de doktersassistent dan om een huisbezoek.

Je mag iemand meenemen naar je afspraak. De uitleg van Thuisarts over een huisartsbezoek helpt je om te bespreken wat je verwacht. De arts moet begrijpelijke informatie geven en samen met jou beslissingen nemen. Vraag: Wat zijn mijn mogelijkheden? Wat zijn de voordelen en risico’s? Wat betekent dit voor mij? Herhaal het plan in je eigen woorden voordat je weggaat. Check ook wanneer je opnieuw moet bellen.

Regel hulp met de taal

Geef bij de praktijk aan als je taalhulp nodig hebt. Vraag of de zorgverlener jouw taal spreekt of een professionele tolk kan inschakelen. Een volwassene die je vertrouwt, mag je helpen als de praktijk daarmee instemt. Laat een kind geen gevoelige medische informatie vertalen.

Voor asielzoekers kan de huisarts een gratis tolk regelen via het nummer op de COA-zorgpas (zorgpas van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers). Voor vluchtelingen uit Oekraïne is de gratis tolk beschikbaar in het Oekraïens of Russisch. Bij andere patiënten kan een regionaal fonds de kosten vergoeden. Als er geen regionaal fonds is, betaalt de huisarts de tolk. Vraag de praktijk welke regeling zij toepast. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) legt deze regelingen uit.

Voor welke zorg ga je eerst naar de huisarts?

Voor de meeste gezondheidsvragen ga je naar de huisarts. De tabel toont voor welke zorg je meteen naar een andere zorgverlener kunt gaan en wanneer je een verwijzing nodig hebt. Dat je rechtstreeks naar een zorgverlener kunt gaan, wil niet zeggen dat je verzekering de zorg vergoedt.

Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.

Klachten of soort zorgEerste contactVerwijzingControleer de kosten vooraf
Lichamelijke klachten, psychische klachten, de gezondheid van een kind of een chronische ziekteJe huisartsenpraktijkGeen verwijzing nodig voor de huisartsVerzekerde huisartsenzorg valt niet onder het verplichte eigen risico
Gewone zorg bij zwangerschap en bevallingEen verloskundigeMeestal rechtstreeks toegankelijkControleer welke geboortezorg wordt vergoed en welke eigen bijdragen er zijn
TandzorgEen tandartsGeen verwijzing van de huisarts nodigGewone controles voor volwassenen vallen buiten de basisverzekering; sommige behandelingen worden wel vergoed
Fysiotherapie, diëtetiek en vergelijkbare zorgDe zorgverlener die deze zorg geeftMeestal rechtstreeks toegankelijk; er zijn uitzonderingen en polisvoorwaardenDe vergoeding hangt af van de soort zorg en je polis
Zorg van een medisch specialist in het ziekenhuisJe huisarts of een andere behandelend arts die je polis toestaatNormaal is een geldige verwijzing nodig; spoedeisende specialistische zorg is een uitzonderingHet verplichte eigen risico en de polisvoorwaarden gelden meestal
Spoedprobleem terwijl je huisarts dicht isDe lokale huisartsen-spoedpostNeem eerst contact op; de post kan je naar de spoedeisende hulp verwijzenVoor de huisartsen-spoedpost geldt geen verplicht eigen risico; voor spoedzorg in het ziekenhuis meestal wel

Maak je normaal direct een afspraak bij een specialist? Let dan op de verwijzing. Voor geplande ziekenhuiszorg is in Nederland in de regel een geldige verwijzing nodig. Controleer dit voordat je een afspraak maakt de regels voor medisch-specialistische zorg van Zorginstituut Nederland. Je huisarts kan je verwijzen. Een andere behandelend arts kan dat ook doen als je polis dat toestaat. Bovendien bepaalt je polis naar welke zorgverlener je kunt. Bij spoedeisende specialistische zorg geldt een uitzondering op de verwijzingseis. Zonder geldige verwijzing kan de specialist je zorg uitstellen, of kun je zelf moeten betalen. Een zelfbetaald bezoek kun je later niet bij de verzekeraar declareren.

De huisarts verwijst alleen als dat medisch nodig is. Als de huisarts een verwijzing weigert, moet hij uitleggen waarom. Vertel wat je zorgen zijn, vraag naar andere mogelijkheden en maak afspraken over wanneer je weer moet bellen.

Twijfel je aan een diagnose of behandeling? Zeg dan dat je een tweede mening van een andere arts wilt. Vraag je behandelend arts om een verwijzing. Volgens de regels van Rijksoverheid over een tweede mening moet die arts meewerken, behalve bij ernstige bezwaren. De arts moet die bezwaren uitleggen. Vraag je zorgverzekeraar vooraf wat die vergoedt.

Bij lichtere psychische klachten kan de huisarts samenwerken met een POH-GGZ (praktijkondersteuner voor geestelijke gezondheidszorg). Voor specialistische geestelijke gezondheidszorg (ggz) is meestal een verwijzing nodig. Vraag welke zorgverlener een contract heeft met je verzekeraar, hoelang je moet wachten en wat je zelf betaalt.

Heeft een ziekte of beperking invloed op je inburgeringsexamens? Lees dan over aangepaste examens bij ziekte of een beperking.

Overleg over medicijnen en herhaalrecepten

Schrijf je in bij een apotheek in de buurt. Dan weet de huisarts waar recepten naartoe moeten. Geef de huisarts en apotheek een lijst van al je medicijnen. Zet daar ook medicijnen zonder recept en medicijnen uit het buitenland op.

Bij een lichte ziekte adviseren Nederlandse artsen soms om af te wachten of je zonder medicijnen herstelt. Dat geldt vooral als antibiotica niet zouden helpen. Vraag hoe je herstel hoort te verlopen en wanneer je opnieuw moet bellen.

Soms heeft een praktijk voor herhaalrecepten een apart telefoonnummer, e-mailadres of patiëntenportaal. Pas nadat de huisarts je aanvraag heeft goedgekeurd, gaat het recept naar de apotheek.

Voor welke zorg geldt het eigen risico?

Heb je een basisverzekering? Dan geldt het verplichte eigen risico niet voor de huisarts en de huisartsen-spoedpost. In 2026 betalen mensen van 18 jaar en ouder € 385 verplicht eigen risico. De uitleg van Rijksoverheid over huisartskosten legt uit welke kosten hier wél onder kunnen vallen.

Voor brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

ZorgVerplicht eigen risico?Controleer vooraf
Afspraak bij je huisarts die een contract met je verzekeraar heeftNeeDe verzekeraar betaalt de praktijk normaal rechtstreeks
Huisartsen-spoedpostNeeGebruik die alleen voor spoed die niet kan wachten en neem eerst contact op
Bloedonderzoek, beeldvorming of ander onderzoek dat de huisarts aanvraagtMeestal welVraag wie het onderzoek doet en controleer je polis
Medicijnen op receptMeestal welControleer de vergoeding, voorkeursmiddelen en een mogelijke eigen bijdrage
Behandeling door een medisch specialist of in een ziekenhuisJaControleer de verwijzing, het contract met de verzekeraar en eventuele toestemming vooraf
Spoedeisende hulp in het ziekenhuisJaBel 112 bij levensgevaar; neem anders eerst contact op met de huisarts

Voor kinderen onder 18 geldt geen verplicht eigen risico voor zorg uit het basispakket. Wel kunnen er grenzen aan de vergoeding zijn. Ook kunnen eigen bijdragen per soort zorg verschillen.

Een verzekerd huisartsconsult laat je verplichte eigen risico van € 385 in 2026 bijvoorbeeld ongemoeid. Laat de huisarts daarna je bloed onderzoeken? Dan kan dat onderzoek wel van je resterende eigen risico afgaan.

Heeft een zorgverlener geen contract met je verzekeraar? Dan betaal je misschien een deel van de rekening zelf. Dat hangt van je polis af. Zonder Nederlandse verzekering moet je soms eerst zelf betalen. Dat kan ook als de praktijk niet rechtstreeks bij je verzekeraar kan declareren. Vraag vooraf het tarief en vraag om een rekening waarop de kosten apart staan. Vraag daarna je verzekeraar wat die vergoedt. De gids over het eigen risico legt de geldregels uit. De gids over zorg die de verzekering niet dekt beschrijft veelvoorkomende kosten die je zelf betaalt.

Bel de juiste spoeddienst voordat je vertrekt

Bepaal eerst hoe urgent je probleem is en of de praktijk open is. Is er levensgevaar? Bel dan 112. Bij andere spoedgevallen neem je eerst contact op met de huisarts of huisartsen-spoedpost; ga pas daarna naar de praktijk of post.

Brede tabellen zijn horizontaal scrollbaar.

SituatieWie bel je?Wat doe je?
Levensgevaar112Bel direct, dag en nacht
Spoed op een werkdag tussen 08.00 en 17.00 uurJe huisartsenpraktijk of de spoedlijn van de praktijkBel eerst; de doktersassistent beoordeelt hoe dringend je probleem is
Spoed als de praktijk dicht is en je probleem niet kan wachtenDe lokale huisartsen-spoedpostBel of gebruik de opgegeven contactmogelijkheid voordat je erheen gaat
Een probleem dat veilig kan wachten tot de volgende werkdagJe eigen huisartsenpraktijkMaak op de gebruikelijke manier een afspraak

Thuisarts legt uit wie je bij spoed belt. Per regio verschillen het telefoonnummer en de online contactmogelijkheden van de huisartsen-spoedpost. Bewaar het lokale nummer dat je vindt op de website of het antwoordapparaat van je praktijk. Twijfel je of je probleem kan wachten? Bel dan de juiste huisartsendienst voor advies. Volg de aanwijzingen over waar je heen moet. Bel 112 als er levensgevaar is.

Bij een psychische crisis neem je meteen contact op met de huisarts of huisartsen-spoedpost. Zij kunnen het regionale crisisteam inschakelen. Heb je gedachten aan zelfdoding? 113 Zelfmoordpreventie helpt dag en nacht, gratis en anoniem, via telefoon en chat. Het nummer 113 is bereikbaar vanuit Nederland. Bel 112 wanneer iemand direct gevaar loopt.

Weet wat je patiëntenrechten en je medisch dossier inhouden

De huisarts, doktersassistent en andere praktijkmedewerkers hebben geheimhoudingsplicht. Vertel over gevoelige klachten, medicijnen, geweld, middelengebruik of psychische gezondheid als dat van belang is voor je zorg. Vraag voordat je toestemming geeft voor een verwijzing of elektronische uitwisseling wie je gegevens ontvangt. Je hebt deze patiëntenrechten:

  • Krijg duidelijke informatie en beslis samen. Je mag een voorgestelde behandeling weigeren.
  • Vraag om je medisch dossier in te zien of te kopiëren. Je mag ook vragen wie het heeft bekeken.
  • Vraag om feitelijke fouten te corrigeren.
  • Vraag naar een tweede mening en de voorwaarden voor een verwijzing of vergoeding.

Ben je het niet eens met informatie in je medisch dossier? Dan kun je vragen om je eigen verklaring aan het dossier toe te voegen.

Binnen één maand moet de zorgverlener je verzoek om inzage of een kopie afhandelen. Informatie mag worden weggelaten wanneer dat de privacy van een ander schaadt. In dat geval moet de zorgverlener uitleggen waarom. De regels van Rijksoverheid over dossierinzage leggen deze termijn en uitzondering uit.

Voor het elektronisch uitwisselen van gegevens met een andere zorgverlener heb je in de regel toestemming nodig. In sommige situaties mag een zorgverlener informatie zonder jouw toestemming delen, of is hij zelfs verplicht om dat te doen. Vraag aan de praktijk voor welke gegevens je toestemming hebt gegeven en hoe je die keuze kunt aanpassen. Vraag ook welke informatie de huisartsen-spoedpost kan zien. De uitzonderingen staan in De toestemmingsregels voor het delen van medische dossiers. Ook De uitleg van Rijksoverheid over patiëntenrechten heeft betrekking op privacy en geheimhouding.

Wat te doen als inschrijven of documenten regelen niet lukt?

Kun je je niet inschrijven of ontbreken er documenten? Kies hieronder de stappen die bij je situatie passen.

Geen praktijk in de buurt wil je inschrijven

Probeer deze stappen als praktijken je niet kunnen inschrijven:

  • Neem contact op met meerdere praktijken. Geef je postcode en verzekeringsgegevens door en zeg dat je geen huisarts hebt.
  • Vraag je verzekeraar om zorgbemiddeling en bewaar het zaaknummer.
  • Vraag je gemeente of een cliëntondersteuner kan helpen. Die geeft onafhankelijke hulp bij het regelen van zorg.
  • Vraag naar de reden als een praktijk je weigert.

Vind je dat de reden waarom je wordt geweigerd niet klopt? Neem contact op met je verzekeraar of met de regionale organisatie van Zorgbelang, die patiënten helpt en advies geeft. Op de website staan de organisaties per regio.

In Nederland heeft iedereen recht op zorg van een huisarts. Toch kun je niet afdwingen dat juist één bepaalde praktijk die vol zit, je inschrijft. Vraag je verzekeraar steeds om hulp zolang je een praktijk zoekt. Krijg je tijdens het wachten een dringend gezondheidsprobleem? Gebruik dan de spoedroute, zelfs wanneer je inschrijving nog niet geregeld is.

Je hebt zorg nodig vóór je inschrijving

Vraag bij een praktijk in de buurt naar de mogelijkheid van een eenmalig passantenconsult. Dat is een afspraak voor iemand die niet bij die praktijk staat ingeschreven. De NZa zegt dat dit tarief bedoeld is voor incidentele en acute zorg wanneer je eigen huisarts die zorg redelijkerwijs niet kan leveren. Informeer bij de praktijk hoe de kosten worden berekend. Vraag je verzekeraar welk deel wordt vergoed en houd de rekening. Als de praktijken gesloten zijn en je hebt spoedzorg nodig, neem dan eerst contact op met de huisartsen-spoedpost.

Nog geen BSN of Nederlandse verzekering

Laat de praktijk weten welke documenten voor identiteit, registratie en verzekering je al hebt. Het kan zijn dat de praktijk vraagt dat je eerst zelf betaalt. Bewaar de factuur waarop de kosten apart vermeld staan. Vraag vergoeding aan je verzekeraar of aan de regeling waaronder je valt. Voor inwoners, werknemers, studenten, bezoekers en mensen onder een bijzondere regeling gelden verschillende verzekeringsplichten en uitzonderingen. De gids over de zorgverzekering beschrijft de termijn en de uitzonderingen.

In een noodsituatie krijg je eerst medische zorg, zelfs wanneer je je identificatiebewijs nog niet kunt laten zien. Rijksoverheid zegt dat je je identiteitsbewijs daarna binnen 14 dagen na de behandeling moet tonen. Bel 112 als er levensgevaar is, ook als je documenten nog niet compleet zijn.

Als je geen rechtmatig verblijf hebt, kun je geen standaard Nederlandse basisverzekering afsluiten. Medisch noodzakelijke zorg kun je wel krijgen. Wat noodzakelijk is, bepaalt je arts. Meestal betaal je de kosten zelf. Lukt betalen niet? Zeg dit tegen de zorgverlener en vraag of de vergoedingsregeling van het CAK van toepassing is.

Kies de juiste organisatie voor je klacht

Vind je een beslissing over je zorg niet juist? Vraag de huisarts waarom die beslissing is genomen, welke andere opties er zijn en wanneer je weer moet bellen. Loopt je probleem over gedrag, communicatie, privacy of de kwaliteit van zorg? Dan kun je de klachtenroute van Rijksoverheid voor de zorg volgen. De gebruikelijke volgorde staat hieronder. Als je niet met de huisarts of praktijk wilt praten, mag je meteen naar de klachtenfunctionaris. Die medewerker is onafhankelijk en behandelt klachten.

  1. Praat met de huisarts of praktijk over het probleem en geef aan welke oplossing je wenst.
  2. Vraag bij de praktijk naar de onafhankelijke klachtenfunctionaris, die gratis is.
  3. Is je klacht nog steeds niet opgelost? Vraag dan bij welke erkende geschilleninstantie de zorgverlener aangesloten is. Die instantie oordeelt over klachten betreffende de zorg.
  4. Wil je dat de instantie een beslissing over je klacht neemt? Leg de zaak daar dan voor.

Je klacht moet door de zorgverlener binnen 6 weken worden afgehandeld. De zorgverlener mag die periode één keer met 4 weken verlengen.

Beide partijen zijn gebonden aan de uitspraak van de geschilleninstantie: jullie moeten je eraan houden. Daarna kan een rechter de klacht niet zelf opnieuw beoordelen.

Heb je een klacht over vergoeding, zorgbemiddeling of een rekening van je zorgverzekeraar? Dien die dan eerst in bij de verzekeraar. Als het daarna niet is opgelost, volg dan de klachtenroute van Rijksoverheid voor zorgverzekeraars naar SKGZ.

Op de zorgklachtenpagina lees je ook in welke gevallen je vanwege het professionele handelen van een zorgverlener naar een tuchtcollege kunt. Voor advies verwijst die pagina naar het Landelijk Meldpunt Zorg.

Leg de contactgegevens van je huisarts vast

Noteer het nummer voor afspraken, de spoedlijn, hoe je herhaalrecepten aanvraagt en het nummer van de lokale huisartsen-spoedpost. Schrijf ook op bij wie je terechtkunt voor taalhulp, meer tijd voor een afspraak, inzage in je dossier of een klacht. Als je probleem niet kan wachten tot je bent ingeschreven, gebruik dan de spoedroute.

Met deze gidsen krijg je hulp bij de verzekeringsregels en bij je eerste stappen in Nederland:

Officiële bronnen

← Alle gidsen