Wat betaal je zelf met een Nederlandse zorgverzekering?

Wat betaal je zelf?

Met alleen een basisverzekering betaal je doorgaans zelf voor gewone tandzorg bij volwassenen, een gewone bril en fysiotherapie voor alledaagse klachten bij volwassenen. Ook bij zorg die wel vergoed wordt, kunnen er kosten overblijven: eigen risico (het bedrag dat je voor bepaalde zorg eerst zelf betaalt), een wettelijke eigen bijdrage (een vast bedrag of percentage voor bepaalde zorg) of kosten bij een zorgverlener die geen contract met je verzekeraar heeft. Laat je verzekeraar vóór geplande zorg schriftelijk bevestigen wat jij moet betalen. Bij spoed zoek je eerst hulp.

Deze gids richt zich op volwassenen en gezinnen die een Nederlandse basisverzekering hebben. Welke zorg in het basispakket valt, wordt bepaald door de Rijksoverheid.

Hoe komt het dat je toch een rekening voor zorg ontvangt?

Er kunnen vier redenen zijn waarom je een zorgrekening krijgt. De zorg valt buiten de verzekering, je betaalt eigen risico, er is een eigen bijdrage, of je polis bevat voorwaarden. Een eigen bijdrage is een bedrag of percentage dat je voor bepaalde zorg zelf betaalt. Kijk in de tabel welke kosten in jouw geval gelden. Deze bedragen zijn voor 2026.

Bij brede tabellen kun je zijwaarts scrollen.

Rekenvoorbeeld voor 2026: een volledig uitneembaar kunstgebit dat onder de basisverzekering valt, kost € 1.200. Je hebt je verplichte eigen risico van € 385 nog volledig over. Je hebt geen vrijwillig eigen risico en er zijn geen andere kosten die je zelf moet betalen. Eerst betaal je een eigen bijdrage van 25%: € 300. Van de overgebleven € 900 betaal je daarna € 385 eigen risico. De verzekeraar betaalt € 515. In totaal betaal jij € 685.

Deze zes gegevens stuur je naar je verzekeraar

Naar je verzekeraar stuur je: je diagnose of de medische reden voor de zorg, de behandel- of declaratiecode, de naam van de zorgverlener, je verwijzing, de geplande datum en de naam van het hulpmiddel of medicijn als dat van toepassing is. Vraag schriftelijk of de zorg onder de verzekering valt en of de zorgverlener een contract heeft. Vraag daarnaast of je vooraf toestemming nodig hebt, hoe hoog het eigen risico en de eigen bijdrage zijn en welk maximum de verzekeraar betaalt. Bewaar het antwoord en de betreffende pagina uit je polis.

Bij zorg die de Regeling Medische zorg Asielzoekers (RMA) vergoedt, worden geen eigen risico en geen eigen bijdrage gerekend. Als je genoeg inkomen of vermogen hebt, kan het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) wel een aparte bijdrage voor zorgkosten vragen. Ga je van de RMA naar een gewone basisverzekering, kijk dan opnieuw naar je eigen kosten.

Aan welke voorwaarden moet verzekerde zorg voldoen?

Ook voor zorg die verzekerd is, kun je een rekening ontvangen. Wat je vergoed krijgt, hangt af van je leeftijd, de medische reden voor de zorg en de voorwaarden in je polis. De tabel zet dit op een rij.

Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.

Een bezoek aan de huisarts kost je geen eigen risico. Als je daarna naar een laboratorium, apotheek of ziekenhuis gaat, stuurt die zorgverlener een eigen rekening.

Heb je geen spoed en ga je naar een specialist? Kijk dan in je polis wie jou mag verwijzen. Controleer ook of de specialist een contract met je verzekeraar heeft. Voor spoedeisende specialistische zorg is geen verwijzing nodig.

Voor welke tandzorg en fysiotherapie krijg je vergoeding?

Hoeveel vergoeding je voor tandzorg en fysiotherapie krijgt, is afhankelijk van je leeftijd en je diagnose. In de tabel staat wat in 2026 wel en wat meestal niet in het basispakket zit.

Voor brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

Bij kinderen zit een beugel alleen in het basispakket wanneer de regels voor bijzondere tandheelkunde van toepassing zijn. Kronen, bruggen en implantaten kunnen vergoed worden voor voortanden die nooit zijn aangelegd of die door een ongeval volledig verloren zijn gegaan. Laat je verzekeraar nagaan om welke behandeling het precies gaat.

Bij volwassenen worden röntgenfoto’s van het gebit alleen vergoed als een kaakchirurg ze maakt of aanvraagt voor verzekerde chirurgische tandzorg. Voert de kaakchirurg een behandeling uit die een gewone tandarts ook kan doen, dan zit die behandeling niet in het basispakket.

In 2026 betaal je voor een volledig uitneembaar kunstgebit een eigen bijdrage van 25%. Bij een volledig klikgebit op implantaten is die bijdrage 10% voor de onderkaak en 8% voor de bovenkaak. Voor verzekerde tandzorg bij volwassenen geldt daarnaast het eigen risico.

Bij welke behandeling begint de vergoeding voor fysiotherapie bij volwassenen?

Een deel van de fysiotherapie en oefentherapie voor volwassenen wordt al vanaf de eerste behandeling vergoed. Bij een aandoening die op de chronische lijst staat, start de vergoeding meestal pas bij behandeling 21. De regels voor 2026 vind je in Zorginstituut Nederland.

Je kunt brede tabellen horizontaal scrollen.

Voor die aandoening moeten de diagnose, de ernst van de klachten, de zorgverlener en een eventuele verwijzing aan de regels voldoen. Een aanvullende verzekering kan gewone behandelingen vergoeden of de eerste 20 behandelingen bij een aandoening op de chronische lijst. Kijk goed hoeveel behandelingen per jaar worden vergoed en welke zorgverleners je mag kiezen.

Welke medicijnen en welke psychische hulp vallen onder de verzekering?

Voor medicijnen geldt: het product en de medische reden bepalen wat je vergoed krijgt. Bij psychische hulp is de vergoeding afhankelijk van het soort zorg. Kijk de voorwaarden na voordat een behandeling plaatsvindt.

Horizontaal scrollen is mogelijk bij brede tabellen.

In de officiële regels voor vergoeding van medicijnen staan ook enkele uitzonderingen voor niet-geregistreerde medicijnen en voor medicijnen die de apotheek zelf bereidt. Krijg je medicijnen tijdens een ziekenhuisbehandeling, dan kunnen de regels voor ziekenhuiszorg van toepassing zijn.

Als de huisarts je verwijst voor een verkennend gesprek, betaal je daarvoor geen eigen risico. Geneeskundige ggz uit de basisverzekering geldt voor volwassenen vanaf 18 jaar. Psychische behandeling van kinderen valt meestal onder de Jeugdwet. Maatschappelijke ondersteuning door de gemeente valt onder een apart stelsel.

Welke kosten heb je voor geboortezorg, hulpmiddelen en anticonceptie?

Zoek in de tabel de zorg of het product die je nodig hebt. Daar zie je welk deel het basispakket betaalt en welke kosten voor jouzelf zijn. Deze bedragen gelden voor 2026.

Bij brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

Als je bevalt in het ziekenhuis of een geboortecentrum en er ontstaat tijdens de bevalling een medische indicatie, dan vervalt de eigen bijdrage. Ook bij lachgas voor pijnbestrijding vervalt die bijdrage. Voor hulp bij de bevalling door een kraamverzorgende geldt geen eigen bijdrage. Vraag de zorgverlener om de kosten van de bevalling apart te vermelden van de zorg na de geboorte.

Vóór je 21e vallen anticonceptiemiddelen onder het basispakket, met voorwaarden per product. Vanaf 18 jaar geldt voor een verzekerd product het eigen risico. Voor hormonale middelen kan daarnaast een eigen bijdrage gelden. Als de huisarts een spiraaltje of implantaat plaatst of verwijdert, betaal je voor die handeling geen eigen risico.

Vanaf je 21e betaal je anticonceptie meestal zelf. Er bestaan een paar medische uitzonderingen, waaronder endometriose en bloedarmoede door hevig bloedverlies bij de menstruatie. Vraag je verzekeraar naar het exacte product en de medische reden.

Welke vergoeding krijg je voor zorg in het buitenland?

Als je op een tijdelijke reis plotseling zorg nodig hebt, kan je basisverzekering die zorg vergoeden tot het Nederlandse tarief. Je eigen risico kan daarbij nog van toepassing zijn. Bel meteen het hulpnummer dat op je zorg- of reisverzekering staat. Voor hogere tarieven in het buitenland en repatriëring (vervoer naar huis) is misschien een reisverzekering of aanvullende verzekering nodig.

Een EHIC (Europese zorgverzekeringspas) geeft je tijdens een tijdelijk verblijf toegang tot noodzakelijke publieke zorg onder de voorwaarden van het land. De pas is geldig in de EU (Europese Unie), IJsland, Liechtenstein, Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Met de EHIC krijg je geen vergoeding voor geplande behandeling, zorg in een privékliniek, zorg op een cruiseschip of vervoer naar huis.

Voor het CAK (Centraal Administratie Kantoor) gelden andere regels.

Val je zelf of een gezinslid onder het CAK? Informeer dan naar de buitenlandregeling voordat je uitgaat van de regels van een gewone Nederlandse zorgpolis. Vraag bij het CAK of bij de lokale verzekeraar waar je de rekening indient, en vraag of je voor geplande zorg toestemming nodig hebt.

Met een CAK-EHIC krijg je vergoeding voor zorg uit het Nederlandse basispakket in Nederland en voor noodzakelijke zorg in de andere Europese landen waar de pas geldt. In je woonland gebruik je de pas van de lokale verzekeraar, en daar gelden de lokale regels. Woon je als CAK-verzekerde buiten die landen, dan ontvang je geen EHIC. Via deze regeling heb je dan geen recht op zorg in Nederland of Europa. Er is één uitzondering: inwoners van Noord-Macedonië hebben recht op zorg uit het Nederlandse basispakket in Nederland.

Woon je in Noord-Macedonië en ben je via het CAK verzekerd? Dan kun je vergoeding krijgen voor zorg uit het Nederlandse basispakket in Nederland. Betaal de rekening eerst en dien die daarna in bij Zilveren Kruis, Groep Buitenlands Recht.

Wat betekenen je polis en je keuze van zorgverlener?

Heb je een naturapolis, dan kan je verzekeraar minder vergoeden wanneer de zorgverlener geen contract met de verzekeraar heeft. Een polis met beperkende voorwaarden kan minder zorgverleners met een contract hebben of minder vergoeden. Bij een combinatiepolis gelden per soort zorg verschillende regels.

Het kan zijn dat je polis voorschrijft dat je een bepaalde leverancier gebruikt. Ook kunnen een verwijzing, een voorschrift of voorafgaande toestemming nodig zijn. Kijk in de zorgzoeker van je verzekeraar en in de actuele polisvoorwaarden voor jouw precieze behandeling. De enkele mededeling dat een zorgverlener met verzekeraars werkt, biedt geen zekerheid. Vraag vóór de behandeling toestemming als je polis dat verlangt.

De NZa (Nederlandse Zorgautoriteit) houdt er toezicht op dat verzekeraars hun zorgplicht nakomen. Je verzekeraar moet je helpen om verzekerde zorg op tijd te krijgen. Vraag om hulp wanneer je lang moet wachten.

Vraag zorgbemiddeling als je lang moet wachten

Vraag je verzekeraar om zorgbemiddeling: hulp zodat je verzekerde zorg op tijd krijgt. Daarbij moet de verzekeraar je ondersteunen. Als geen gecontracteerde zorgverlener je op tijd kan behandelen, vraag dan of de verzekeraar een alternatief regelt. Indien nodig kan dat een zorgverlener zonder contract zijn. Laat vóór het boeken bevestigen welk bedrag je vergoed krijgt.

Waarvoor kan een aanvullende verzekering betalen?

Met een aanvullende verzekering kan zorg buiten het basispakket worden betaald. Soms krijg je ook vergoeding voor kosten die je bij verzekerde zorg zelf zou betalen. Controleer of de grenzen van het pakket aansluiten bij de zorg die je verwacht.

Voor brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

Een aanvullende verzekering is niet verplicht. De verzekeraar mag je aanvraag afwijzen, hoewel dat weinig voorkomt. De verzekeraar mag ook naar je gezondheid kijken of een wachttijd instellen. Zorg dat je voor het nieuwe pakket bent geaccepteerd voordat je je huidige aanvullende verzekering opzegt.

Bij Zilveren Kruis kan bijvoorbeeld een medische beoordeling gelden wanneer je in 2026 een tandartsverzekering toevoegt. Voor de aanvullende pakketten met 3 en 4 sterren geldt een wachttijd van 1 jaar voor een kinderbeugel als je niet heel 2025 bij Zilveren Kruis voor orthodontie verzekerd was. Kosten tijdens die wachttijd blijven ook daarna uitgesloten. Deze regels gelden voor deze verzekeraar.

Hoe kun je aanvullende verzekeringen vergelijken?

Zet de vergoeding die je werkelijk krijgt naast de premie voor een heel jaar. Volg deze stappen:

1. Schrijf op welke zorg je in het volgende kalenderjaar verwacht, met behandelcodes of het aantal behandelingen.
2. Schat in wat het basispakket vergoedt. Denk aan eigen risico, eigen bijdrage en een lagere vergoeding bij zorgverleners zonder contract.
3. Bereken per aanvullend pakket de jaarpremie en de vergoeding die je verwacht. Gebruik daarbij het vergoedingspercentage, het jaarmaximum en hoe vaak je de vergoeding mag gebruiken.
4. Kijk naar acceptatie, wachttijd, contracten met zorgverleners en de ingangsdatum voordat je een pakket kiest.
5. Beslis of de verwachte vergoeding en de bescherming tegen grotere rekeningen de premie waard zijn. Zet anders geld apart om de zorg zelf te betalen.

Waar kun je naartoe met een klacht over zorg of vergoeding?

Welke klachtenroute je volgt, hangt af van het probleem: gaat het om je verzekeraar, je zorgverlener of de toegang tot zorg? SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) behandelt klachten over zorgverzekeringen.

Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.

SKGZ moet je klacht binnen 1 jaar ontvangen nadat je verzekeraar op je klacht heeft beslist. Als de verzekeraar de punten in je klacht niet beantwoordt, geldt 1 jaar vanaf de dag dat je de klacht bij de verzekeraar indiende. Als de verzekeraar je niet goed over SKGZ heeft geïnformeerd, krijg je 90 dagen extra. SKGZ behandelt je klacht niet wanneer die al bij de rechter ligt.

Je kunt meteen naar de rechter gaan, of dat doen nadat bemiddeling geen oplossing heeft gebracht. Als je vooraf instemt met een bindende uitspraak, moeten jij en je verzekeraar zich daaraan houden. Tegen een bindende uitspraak is geen hoger beroep mogelijk. Bij een ernstige fout kun je de rechter vragen de uitspraak slechts beperkt te toetsen. Je moet binnen 1 jaar nadat SKGZ de uitspraak heeft verstuurd, de rechter vragen die te vernietigen. De rechter beoordeelt dan de uitspraak, niet je oorspronkelijke klacht.

Gaat je klacht over je zorgverlener, dan is de klachtenfunctionaris onafhankelijk en kosteloos. Deze hulp kun je inschakelen wanneer een gesprek met de zorgverlener niets oplost. Dat kan ook als je liever niet zelf met de zorgverlener praat. De erkende geschilleninstantie van de zorgverlener doet een uitspraak waaraan beide partijen zich moeten houden.

Het Landelijk Meldpunt Zorg biedt informatie en advies. Het meldpunt lost je klacht niet voor je op.

Wat moet je doen bij geplande zorg of spoed?

Vraag bij geplande zorg voor de behandeling schriftelijk wat je verzekering vergoedt. Een verwijzing alleen is geen garantie dat je alles vergoed krijgt. Houd je polis bij de hand wanneer je contact opneemt met de verzekeraar.

Bel 112 als er sprake is van een levensbedreigende situatie. Bij andere dringende klachten neem je eerst contact op met je huisarts of de huisartsenpost. Zoek eerst hulp en kijk daarna naar de kosten. In de gids over spoedzorg lees je welke dienst je moet bellen.

Deze gidsen helpen je verder met je volgende stap:

• Nederlandse basisverzekering: je plicht en je termijn
• Toeslagen: welke tegemoetkoming past bij je situatie?
• Gratis en gesubsidieerde juridische hulp

Officiële bronnen

• Rijksoverheid: Basispakket in 2026 - Zorg uit het basispakket, eigen risico in 2026 en de belangrijkste voorwaarden.
• Rijksoverheid: Verplicht eigen risico - Het bedrag van € 385 en zorg waarvoor geen eigen risico geldt.
• Rijksoverheid: Wettelijke eigen bijdragen - Eigen bijdragen in 2026 en de volgorde bij het berekenen van eigen bijdrage en eigen risico.
• Rijksoverheid: Kosten van de huisarts - Geen eigen risico voor de huisarts en aparte rekeningen voor laboratoriumonderzoek en medicijnen.
• Zorginstituut Nederland: Medisch-specialistische zorg - Verwijzing, de uitzondering bij spoed, eigen risico en voorwaarden voor zorgverleners.
• Rijksoverheid: Polissen en gecontracteerde zorg - Verschillen tussen polissen en een lagere vergoeding bij zorgverleners zonder contract.
• Zorginstituut Nederland: Mondzorg en tandarts - Leeftijdsgrenzen, uitzonderingen voor volwassenen, kunstgebitten en kaakchirurgie.
• Zorginstituut Nederland: Fysiotherapie en oefentherapie - Vergoeding per aandoening en uitzonderingen vanaf de eerste behandeling.
• Zorginstituut Nederland: Lijst van chronische aandoeningen - De eerste 20 behandelingen voor volwassenen en tijdslimieten per aandoening.
• Zorginstituut Nederland: Geneesmiddelen - GVS, medische voorwaarden, voorkeursmedicijnen en de maximale eigen bijdrage van € 250.
• Zorginstituut Nederland: Geneeskundige ggz - Het verschil met huisartsenzorg en POH-ggz, de verwijzing en het eigen risico.
• Zorginstituut Nederland: Verloskundige zorg - Medische indicatie, bijdrage bij een bevalling zonder medische indicatie en uitzonderingen op het eigen risico.
• Zorginstituut Nederland: Hulpmiddelen voor blinden en slechtzienden - Uitsluiting van gewone brillen, medische contactlenzen en eigen bijdragen in 2026.
• Zorginstituut Nederland: Hulpmiddelen - Medische voorwaarden, leveranciers, toestemming en gebruiksduur.
• Zorginstituut Nederland: Anticonceptiemiddelen - Leeftijdsgrens, eigen bijdragen per product en medische uitzonderingen.
• Rijksoverheid: Zorg tijdens een verblijf in het buitenland - Het Nederlandse tarief als grens, beperkingen van de EHIC en geen vergoeding voor vervoer naar huis.
• CAK: Zorgvergoeding met een CAK-EHIC - CAK-EHIC, regels van het woonland en de uitzondering voor zorg in Nederland voor inwoners van Noord-Macedonië.
• Rijksoverheid: Aanvullende zorgverzekering - Vrijwillige verzekering, acceptatie, premie en mogelijke wachttijden.
• Zilveren Kruis: Polisvoorwaarden 2026 - Medische beoordeling voor tandzorg, wachttijd voor orthodontie en het tellen van behandelingen bij een chronische aandoening.
• Zorginstituut Nederland: Klachten over vergoeding - Herbeoordeling door de verzekeraar, bemiddeling en de geschillencommissie van SKGZ.
• Rijksoverheid: Klachten over een zorgverlener - De zorgverlener, klachtenfunctionaris en erkende geschilleninstantie.
• Nederlandse Zorgautoriteit: Meldpunt - Meldingen over rekeningen, informatie en toegang tot zorg, nadat je eerst de verantwoordelijke partij hebt benaderd.
• Rijksoverheid: Eerst eigen bijdrage, dan eigen risico - De volgorde van betalen en het rekenvoorbeeld voor een kunstgebit.
• Zorginstituut Nederland: Kraamzorg - Uurbijdrage in 2026 thuis en in een zelfgekozen centrum, verblijfskosten in dat centrum en uitzonderingen voor ziekenhuiszorg en hulp bij de bevalling.
• NederlandWereldwijd (website van de Nederlandse overheid): Europese zorgverzekeringspas (EHIC) - Landen waar de pas geldt, noodzakelijke publieke zorg en uitsluitingen, zoals zorg op een cruiseschip.
• Nederlandse Zorgautoriteit: Zorgplicht - Tijdige verzekerde zorg en de rol van de toezichthouder.
• Nederlandse Zorgautoriteit: Lange wachttijden en zorgbemiddeling - Zorgbemiddeling en vergoeding van een alternatief zonder contract met de verzekeraar.
• Rijksoverheid: Dringende medische hulp - 112 bij levensgevaar en huisartsenzorg bij andere dringende klachten.
• SKGZ: Een klacht indienen - Reactietermijn van 4 weken, indieningstermijn en uitzondering, kosten van € 37 en bindende uitspraken.
• Landelijk Meldpunt Zorg: Advies bij klachten over zorg - Advies en meldingen over de kwaliteit van zorg.
• Zilveren Kruis: Zorg in Nederland declareren - De officiële pagina waarnaar het CAK verwijst voor rekeningen van zorg in Nederland, ook bij de uitzondering voor Noord-Macedonië.
• SKGZ: Reglement van de ombudsman en geschillencommissie - Artikelen 2, 15 en 17: termijnen voor klachten, vooraf instemmen en de termijn voor vernietiging door de rechter.
• RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu): Zorg voor asielzoekers - Zorg via de RMA en het eigen risico bij een gewone zorgverzekering na vertrek uit de opvang.
• Staatscourant (officiële publicatie van regelingen en besluiten van de overheid): Bijdrage aan zorgkosten bij de asielopvang - Een aparte bijdrage voor zorgkosten bij de opvang voor asielzoekers met voldoende inkomen of vermogen, vanaf 1 november 2025.