Naar de inhoud
InburgerStap

Zorg

GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) en consultatiebureau: waar kun je terecht?

Als nieuwkomer of ouder in Nederland wijst deze gids je de weg naar de juiste gezondheidsdienst. Ook lees je hoe je een afspraak regelt en wat je kunt doen wanneer je geen uitnodiging ontvangt.

Consultatiebureau
Op deze pagina

Welke zorg of dienst heb je op dit moment nodig?

Heb je in de eerste tien dagen na de geboorte vragen over de gezondheid van je baby, neem dan contact op met je verloskundige. Bij andere ziekte of pijn bel je huisarts. Voor de groei van je kind en vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) kun je terecht bij de jeugdgezondheidszorg (JGZ); deze zorg kost niets. Je regionale GGD onderzoekt tuberculose (tbc) voor verblijfsvergunningen en zet zich in tegen infectieziekten. Via de GGD-zoeker vind je regionale afspraken voor seksuele gezondheidszorg, reisvaccinaties en tarieven.

Deze gids richt zich op nieuwkomers en ouders in Nederland. Een GGD is de publieke gezondheidsdienst van een regio. Het consultatiebureau verzorgt preventieve zorg voor jonge kinderen binnen de JGZ. De JGZ wordt door je gemeente geregeld via de GGD, een Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) of een andere organisatie. Ziekte wordt onderzocht en behandeld door je huisarts.

Welke dienst past bij jouw situatie?

Kijk in de tabel welke vraag bij je past. Vraag bij de zorgverlener die je kiest na hoe je een afspraak maakt en of je iets moet betalen.

Als een tabel breed is, kun je horizontaal scrollen.

Wat je nodig hebtMet wie je eerst contact opneemtBelangrijkste voorwaarde of kosten
Groei en ontwikkeling van je kind, opvoeding of een RVP-vaccinatieLokale JGZ; het consultatiebureau voor jonge kinderenPreventieve JGZ-zorg en vaccinaties binnen het programma zijn gratis
Ziekte, pijn, klachten of een diagnoseHuisarts; verloskundige voor de gezondheid van je baby in de eerste tien dagenMet een Nederlandse basisverzekering worden huisartsconsulten vergoed; onderzoek, medicijnen en ziekenhuiszorg kunnen andere kosten hebben
Zwangerschap, bevalling of de eerste weken na de geboorteVerloskundige; huisarts bij ziekte die niet met de zwangerschap samenhangtNeem voor geboortezorg contact op met je verloskundige; maak hiervoor geen afspraak bij de GGD.
Een uitnodiging voor een gezondheidsonderzoek op schoolLokale JGZ-organisatieHet preventieve onderzoek is gratis en vrijwillig
Een tbc-test voor je verblijfsvergunningRegionale GGDAlleen als de instructies bij je vergunning dit vragen; vraag je GGD naar de afspraak, test en kosten
Een telefoontje van de GGD over contact met een infectieziekteDe GGD in het telefoontje of de briefVolg de instructies voor het onderzoek; bel de huisarts bij ziekte
Een test op een soa (seksueel overdraagbare aandoening) of een vraag over seksuele gezondheidHuisarts voor iedereen; een Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD als je aan de voorwaarden voldoet en er plaats isGGD-zorg binnen de regeling is gratis; laboratoriumonderzoek via de huisarts kan onder je verplichte eigen risico vallen (het deel van bepaalde zorgkosten dat je zelf betaalt)
Reisadvies of een reisvaccinatieDe meeste GGD’en of een particuliere vaccinatiekliniekMeestal betaald; controleer de prijzen en vergoeding door je verzekering
Dringende of levensbedreigende medische hulpHuisarts, huisartsenpost (spoedzorg buiten openingstijden van de huisarts) of 112Gebruik deze medische spoedroute in plaats van een afspraak bij de GGD of JGZ

Wie is verantwoordelijk voor publieke gezondheid en voor de gezondheid van kinderen?

Inwoners en geboorten worden door de gemeente geregistreerd. De gemeente draagt zorg voor de lokale publieke gezondheid en de JGZ. De 25 regionale GGD’en bestrijden infectieziekten, houden de gezondheid van de bevolking in de gaten en leveren andere regionale diensten. De JGZ volgt hoe kinderen zich lichamelijk, psychisch en sociaal ontwikkelen. Individuele medische problemen worden door de huisarts behandeld. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) zet landelijke programma’s zoals het RVP op en krijgt gegevens over de volksgezondheid.

Op de website van je gemeente vind je je JGZ-organisatie. Voor publieke gezondheidsdiensten voor volwassenen gebruik je de GGD-zoeker. Het kan zijn dat in jouw regio meerdere organisaties deze diensten aanbieden.

Wat moet er gebeuren nadat je baby is geboren?

Geef de geboorte binnen drie dagen aan bij de gemeente waar je baby ter wereld is gekomen. De dag van de geboorte telt hierbij niet mee. Door weekenden en feestdagen kan de termijn langer worden, waardoor je ten minste twee werkdagen hebt. De gemeente stuurt de gegevens van je baby naar het RIVM. Daardoor kan de JGZ de onderzoeken voor pasgeborenen regelen.

Gewoonlijk krijgt je baby de hielprik in de eerste week, meestal thuis of in het ziekenhuis. Als je baby na zeven dagen nog geen hielprik heeft gehad, bel dan het regionale RIVM-kantoor dat in de contactinformatie voor de hielprik staat. De gehoortest gebeurt meestal ook thuis in de eerste week. In sommige regio’s worden baby’s pas enkele weken later op een locatie uitgenodigd. Voor beide onderzoeken geldt: ze zijn gratis en vrijwillig.

Meestal krijg je voor je baby een uitnodiging van het consultatiebureau rond de leeftijd van één maand. Groei en ontwikkeling worden vastgelegd door een jeugdarts of jeugdverpleegkundige. Zij praten met je over voeding, slapen, taal en opvoeding. Zij geven vaccinaties uit het RVP en kunnen je kind doorverwijzen voor extra hulp. De JGZ levert preventieve zorg. Heb je in de eerste tien dagen vragen over de gezondheid van je baby, neem dan contact op met de verloskundige. Bel daarna de huisarts als je kind ziek is of nieuwe klachten krijgt.

Hoe verloopt een gezondheidsonderzoek op school?

De JGZ blijft je kind volgen tijdens de basisschool en het voortgezet onderwijs. De uitnodiging vermeldt of je kind een vragenlijst invult, gemeten wordt of met een medewerker van de JGZ praat. Meedoen is vrijwillig. De school kan zorgen voor een ruimte en een tijd. Het onderzoek van je kind wordt door de JGZ gedaan. De school ontvangt de individuele uitslag niet. Heb je vragen of bezwaar, neem dan contact op met de JGZ-organisatie die in de uitnodiging staat.

Wie mag het gezondheidsdossier van je kind bekijken?

Het Digitaal Dossier Jeugdgezondheidszorg (DD JGZ) bevat de groei en ontwikkeling van je kind en notities van de JGZ. Het dossier kan alleen worden geopend door de JGZ-arts, verpleegkundige of assistent die je kind begeleidt. Huisarts, ziekenhuis, school en gemeente hebben geen automatische toegang. Voordat de JGZ informatie met een andere zorgverlener deelt, wordt normaal om toestemming gevraagd. Bij een verplichte melding van een infectieziekte mag noodzakelijke informatie zonder toestemming worden gedeeld. Dat geldt ook wanneer het nodig is om huiselijk geweld of kindermishandeling te onderzoeken of te stoppen.

Als zorgprofessionals vermoeden dat er sprake is van mishandeling, moeten zij de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling volgen. Ze kunnen hun zorgen bespreken, advies inwinnen en een melding maken bij Veilig Thuis (advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling). Anoniem advies vraag je via de informatie van de Rijksoverheid over kindermishandeling. Bel 112 wanneer een kind direct gevaar loopt.

Hoe kun je de vaccinaties van je kind regelen?

Het RIVM is de organisator van het RVP; de vaccinaties worden gegeven door de JGZ. Vaccinaties in het programma zijn gratis en vrijwillig. De leeftijden en vaccins kunnen wijzigen. In het actuele vaccinatieschema van het RIVM lees je welke vaccinaties je kind aangeboden krijgt. De plaats en tijd vind je in de uitnodiging. Wil je de afspraak verzetten of een vaccinatie bespreken, neem dan contact op met de JGZ die in de uitnodiging staat.

Als je kind vanuit het buitenland in Nederland komt wonen, vraagt een regionaal RIVM-kantoor om een kopie van het vaccinatiebewijs. Daarna ontvang je van het RIVM een overzicht van de vaccinaties waarvoor je kind nog in aanmerking komt. Reageer je niet, dan stuurt het RIVM een uitnodiging op basis van de leeftijd van je kind. Neem alle buitenlandse vaccinatiebewijzen mee, ook als ze in een andere taal zijn. Krijg je geen verzoek of uitnodiging? Vraag dan bij de lokale JGZ hoe je de bewijzen kunt opsturen. Laat de JGZ beoordelen welke vaccinaties je kind nodig heeft.

Ben je de vaccinatiepapieren kwijt? Vertel de jeugdarts welke vaccinaties je kind in het verleden heeft gekregen. Op basis van dat gesprek kan de jeugdarts inschatten welke vaccinaties al zijn gegeven.

Vaccineren en het delen van gegevens zijn twee afzonderlijke keuzes

Het is mogelijk om toestemming te geven voor een vaccinatie, maar te weigeren dat de JGZ persoonsgegevens met het RIVM deelt. De JGZ moet naar beide keuzes apart vragen. Anonieme vaccinatiegegevens worden altijd verstuurd. Als er geen toestemming is om je kind te herkennen, kan het RIVM de vaccinatie niet aan het dossier van je kind koppelen. Vertel de medewerker wat je kiest en bewaar het vaccinatiebewijs.

Bij wie kun je terecht tijdens de zwangerschap en na de geboorte?

Tijdens de zwangerschap, de bevalling en de eerste weken na de geboorte is de verloskundige je eerste aanspreekpunt. Na een positieve zwangerschapstest kun je je aanmelden zonder verwijzing van de huisarts. De Verloskundige legt uit wat de huisarts tijdens de zwangerschap doet. Heb je in de eerste tien dagen na de geboorte zorgen over je baby, volg dan de instructies van de verloskundige. Vragen over je eigen gezondheid kun je tot zes weken na de geboorte aan de verloskundige stellen. Na die eerste overdracht behandelt de huisarts ziekte. Het consultatiebureau volgt groei, ontwikkeling en vaccinaties. De gids over zwangerschap en geboorte legt onderzoeken tijdens de zwangerschap, geboorteaangifte en kraamzorg uit.

Hoe vraag je een tbc-test aan voor je verblijfsvergunning?

De tbc-voorwaarden van de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) zijn van toepassing op sommige aanvragers van een reguliere verblijfsvergunning. Er bestaan vrijstellingen op basis van onder meer nationaliteit, leeftijd en een recente test in Nederland. Bekijk de actuele lijst voor jouw situatie. Voor asielvergunningen gelden andere voorwaarden.

Als je de intentieverklaring van de IND hebt ondertekend, geldt dat je de test moet laten uitvoeren binnen drie maanden nadat je je verblijfsvergunning hebt ontvangen. Laat je die termijn verstrijken, dan kan de IND je vergunning intrekken. Ook het ingevulde verwijsformulier moet binnen diezelfde drie maanden bij de IND aankomen. Neem de volgende stappen:

  1. Maak pas een afspraak nadat je deel 1 van het IND-verwijsformulier voor tbc-onderzoek 7604 (pdf, ongeveer 300 kB) zo volledig mogelijk hebt ingevuld.
  2. Reserveer tijdig een afspraak bij de GGD in jouw regio, zodat je binnen de termijn blijft.
  3. Vergeet niet het verwijsformulier mee te nemen wanneer je op je afspraak komt.
  4. Vraag aan de GGD om een bevestiging dat het ingevulde formulier tijdig naar de IND is verzonden.

Welke test het beste bij jouw situatie past, bepaalt de GGD. Informeer bij jouw GGD naar de kosten, benodigde documenten, betaling, toegankelijkheid en mogelijk vervolgonderzoek. De prijs en de onderzoeksmethode kunnen per regio verschillen.

Waarom neemt de GGD contact met je op als het om een infectie gaat?

Bepaalde infectieziekten moeten artsen en laboratoria aan de GGD melden. De GGD schat het risico in, zoekt de bron en bepaalt of contacten informatie of beschermende maatregelen nodig hebben. Het kan zijn dat de GGD contact met je opneemt omdat je patiënt bent of omdat je aan de ziekte hebt blootgestaan. Volg de aanwijzingen uit het telefoongesprek of de brief op. Ben je ziek of heb je behandeling nodig, bel dan de huisarts. Voor het volgen van de volksgezondheid ontvangt het RIVM een melding waarin gegevens die jou herkenbaar maken, zijn vervangen. Daardoor weet het RIVM niet wie je bent.

Heb je bij de GGD recht op een gratis soa-test?

Voor een soa-test of een vraag over seksuele gezondheid kun je de huisarts bellen. Het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) van de GGD biedt aanvullende zorg voor specifieke groepen. Om daar terecht te kunnen, moet je én een verhoogd soa-risico hebben én een drempel voelen om naar de huisarts te gaan. Mensen jonger dan 25 jaar vormen één van die doelgroepen, maar alleen je leeftijd garandeert geen testafspraak. De landelijke financiering is begrensd. Of je een afspraak kunt krijgen, is afhankelijk van de voorwaarden en van de afspraken die nog beschikbaar zijn. Kijk voordat je naar een locatie reist naar de voorwaarden van de GGD in jouw regio.

Als de GGD je toelaat binnen deze regeling, hoef je daar niets te betalen voor het gesprek, de test en een eventuele behandeling. Je kunt verzoeken om anonieme zorg. Voldoe je niet aan de voorwaarden of heeft de GGD geen plek, ga dan naar de huisarts. Bij een Nederlandse basisverzekering valt een huisartsconsult niet onder het verplichte eigen risico. Voor laboratoriumonderzoek en medicijnen kan dat wel gelden.

Val je onder de 25 jaar? Via Sense (adviesdienst voor seksuele gezondheid) kun je gratis en vertrouwelijk praten over seksualiteit; de link geeft ook adressen per regio. Informeer bij een particuliere kliniek naar de prijs voordat je een afspraak boekt.

Waar maak je een afspraak voor vaccinaties voor een reis?

Bij de meeste GGD’en krijg je reisadvies en vaccinaties. Op GGD Reisvaccinaties staan locaties die meedoen, informatie per land en mogelijkheden om een afspraak te maken. Een particuliere vaccinatiekliniek is ook een optie. Meestal vallen reisvaccinaties niet onder de gratis landelijke programma’s. Vraag je aanbieder wat het consult en de vaccins kosten. Soms vergoedt je verzekeraar een deel van de kosten; bekijk je polis voordat je boekt.

Wat kun je doen als er iets misgaat met je afspraak?

Wat moet je doen als je geen uitnodiging krijgt of als je verhuist?

Door geboorteaangifte of inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) kunnen organisaties uitnodigingen versturen. Krijg je geen uitnodiging voor kindzorg? Zoek de lokale JGZ dan op via de website van je gemeente en vraag een afspraak aan. Laat na een verhuizing zowel de oude als de nieuwe JGZ-organisatie weten dat je verhuisd bent. Vraag hoe zij het DD JGZ overdragen. Bewaar vaccinatiebewijzen en buitenlandse documenten totdat de nieuwe organisatie bevestigt dat ze die heeft ontvangen. Voor de hielprik bij een pasgeborene geldt de regel van zeven dagen die hierboven staat.

Hoe kun je hulp vragen als het gaat om taal of toegankelijkheid?

Geef vóór je afspraak aan de zorgverlener door bij welke zaken je hulp nodig hebt: taal, communicatie, bewegen, horen of zien. De zorgverlener bekijkt of een tolk nodig is en of die tolk professioneel moet zijn. Vraag wie de tolk regelt en of jij daarvoor moet betalen. Vraag een professionele tolk als het gesprek gaat over toestemming, seksuele gezondheid, de veiligheid van een kind of een ander complex of gevoelig onderwerp. Laat een kind bij voorkeur niet tolken voor een volwassene. Volgens de richtlijn voor tolken zijn er uitzonderingen bij duidelijke noodsituaties of bij eenvoudige vragen.

Hoe kun je een klacht over de zorg indienen?

Vraag de organisatie die de zorg heeft geleverd om uitleg of om een oplossing. Lukt dat niet? Informeer dan naar de onafhankelijke klachtenfunctionaris. Als je liever niet zelf met de zorgverlener praat, kun je ook rechtstreeks naar de klachtenfunctionaris stappen. Die hulp kost niets. Gaat je klacht over hoe de hielprik of gehoortest is uitgevoerd? Neem dan contact op met de organisatie die de test heeft gedaan. Voor een klacht over het landelijke programma kun je het RIVM benaderen. Bewaar kopieën van brieven en berichten, data, namen en een beschrijving van wat je wilt dat de zorgverlener anders doet.

Naar wie bel je bij dringende medische hulp?

Voor dringende medische hulp bel je tijdens de openingstijden je huisarts. Buiten die tijden bel je eerst de regionale huisartsenpost. Bel 112 als er sprake is van een levensbedreigende noodsituatie. Tijdens de zwangerschap of in de eerste dagen na de geboorte gebruik je ook het spoednummer van je verloskundigenpraktijk; volg de aanwijzingen van die praktijk op. Op gids over spoedzorg worden deze routes en de kosten uitgelegd.

Voor andere publieke gezondheidsdiensten begin je met je postcode in de GGD-zoeker. Voor preventieve kindzorg zoek je de JGZ via de website van je gemeente. Kijk vóór je boekt of je bij de juiste aanbieder zit en of je iets moet betalen.

Meer over inschrijving en school vind je in deze gidsen:

Officiële bronnen

← Alle gidsen