Bijstand in Nederland: heb je er recht op en hoe vraag je die aan?

Bijstand aanvragen bij de gemeente en je verblijfsrecht controleren

Als je inkomen en vermogen te laag zijn, kun je algemene bijstand bij je gemeente aanvragen. Ben je nog geen 27? Dan geldt meestal dat je eerst 4 weken zoekt naar werk of onderwijs. Voordat je aanvraagt, moet je nagaan wat de gevolgen zijn voor je verblijfsrecht en of je misschien een andere uitkering kunt krijgen. Gewoonlijk ontvang je binnen 4 weken een voorschot en binnen 8 weken een besluit. Loop je vandaag het risico zonder eten, medicijnen of onderdak te zitten? Neem dan vandaag nog contact op met de gemeente.

Waarschuwing

Geen geld voor noodzakelijke uitgaven vandaag

Informeer bij de gemeente hoe je je aanvraag vandaag kunt vastleggen en welke noodhulp of lokale steun er is. Bewaar bewijs waarop de datum van je aanvraag staat. Terwijl de gemeente je aanvraag beoordeelt, kun je om spoedhulp vragen. Een wettelijk voorschot hoort normaal binnen 4 weken te worden verstrekt.

Wie recht heeft op bijstand: huishouden en verblijfsrecht

Bijstand is bedoeld voor volwassenen in Nederland die te weinig inkomen hebben om van te leven. De gemeente vult het inkomen van jouw huishouden aan tot het bedrag dat past bij jouw situatie. De regels hiervoor staan in de Participatiewet. Aan alle voorwaarden van de Rijksoverheid moet je voldoen:

• Je woont in Nederland. Je hebt de Nederlandse nationaliteit of een geldig verblijfsrecht.
• Je bent 18 jaar of ouder en hebt de AOW-leeftijd nog niet bereikt. Dat is de leeftijd waarop je volgens de Algemene Ouderdomswet staatspensioen ontvangt.
• Jouw huishouden heeft te weinig inkomen en vermogen om van te leven.
• Je kunt niet eerst een andere vorm van hulp krijgen, bijvoorbeeld WW (werkloosheidsuitkering) of studiefinanciering.
• Je verblijft niet in de gevangenis en zit niet in voorlopige hechtenis.

Vanaf de AOW-leeftijd kun je bij de SVB (Sociale Verzekeringsbank) AIO aanvragen (aanvullende inkomensvoorziening ouderen). Dat is inkomenssteun voor ouderen.

Je partner en de andere personen op jouw adres

Je huishouden is medebepalend voor je recht op bijstand en voor de hoogte van je uitkering. Een echtgenoot of geregistreerde partner geldt normaal als partner. Ben je duurzaam gescheiden, dat wil zeggen blijvend uit elkaar? Dan ziet de wet je als ongehuwd. Bij ongehuwden is er meestal sprake van een gezamenlijke huishouding wanneer je dezelfde hoofdwoning deelt en voor elkaar zorgt. Zorgen voor elkaar kan door kosten te delen of door op een andere manier hulp te bieden. Alleen op hetzelfde adres wonen is dus niet voldoende. Beschrijf hoe je woont, hoe je voor elkaar zorgt en hoe je kosten verdeelt.

Misschien ben je gewend dat een uitkering alleen van jouw eigen inkomen afhangt. Voor bijstand tellen echter ook het inkomen en vermogen van je partner mee.

In bepaalde gevallen gaat de wet uit van een gezamenlijke huishouding wanneer je dezelfde hoofdwoning deelt. Dat is bijvoorbeeld zo als uit jullie relatie een kind is geboren of als de een het kind van de ander heeft erkend. De wet gaat hier ook van uit bij een geldig samenlevingscontract dat jullie beiden verplicht om aan het huishouden bij te dragen.

Voor bloed- en aanverwanten in de eerste graad, zoals een ouder en een kind, bestaan uitzonderingen. De uitzondering geldt ook voor een volwassen voormalig pleegkind wanneer de ouder een pleegvergoeding of kinderbijslag ontving. Daarnaast is er een uitzondering als iemand met een bijstandsuitkering bij iemand gaat wonen om zorg te geven of te ontvangen. Deze uitzondering blijft gelden zolang de zorg duurt. Of de twee personen familie van elkaar zijn, maakt niet uit.

In de tabel zie je wanneer het inkomen en vermogen van een andere bewoner meetellen. Soms heeft een bewoner alleen invloed op de berekening van de kostendelersnorm.

Bij brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

Kijk je verblijfsrecht na voordat je een aanvraag doet

Bijstand op grond van de Participatiewet komt uit algemene middelen: geld van de overheid. De gemeente bepaalt of je recht hebt op bijstand en meldt jouw aanvraag bij de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst). De IND beoordeelt je verblijfsrecht afzonderlijk. Wat de uitkomst is, hangt af van je vergunning of je verblijfsrecht. Naar aanleiding van de aanvraag kan de IND besluiten je verblijf te beëindigen. Dat gebeurt niet automatisch.

Voor inwoners van de EU (Europese Unie), de EER (Europese Economische Ruimte) en Zwitserland, en voor hun familieleden, geldt een afwijkende regel. Een aanvraag voor geld uit algemene middelen maakt hun duurzame verblijfsrecht niet ongedaan. Kies de rij die past bij jouw nationaliteit of verblijfsrecht en geef de IND door wat je precieze verblijfsdoel is, wanneer je vergunning eindigt en wat je verblijfsgeschiedenis is.

Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.

Heb je als burger van de EU, de EER of Zwitserland, of als familielid, geen duurzaam verblijfsrecht? Dan kijkt de IND of je reële en daadwerkelijke arbeid verricht. In 2026 houdt dat in dat je ten minste 40% van een normale werkweek werkt of ten minste 50% van de bijstandsnorm verdient die voor jou geldt. Als je nog aan deze toets voldoet, beëindigt de aanvraag je verblijfsrecht niet. Leef je van andere middelen, vraag de IND dan welke inkomenseis van toepassing is.

Waarschuwing

Advies over je verblijf wanneer je dringend hulp nodig hebt

Als je veilig kunt wachten, vraag dan vóór je aanvraag advies over je vergunning. Loop je nu het risico zonder eten, medicijnen of onderdak te komen? Neem dan vandaag contact op met de gemeente. Maak duidelijk dat je dringend hulp nodig hebt én dat je een vraag hebt over je verblijfsrecht. Voor een inkomenseis van de IND geldt bijstand niet als zelfstandig inkomen.

Werk je minder dan 40% van een normale volledige werkweek en verdien je minder dan 50% van de bijstandsnorm die voor jou geldt? Toch kan je werk reëel en daadwerkelijk zijn. De IND beoordeelt jouw persoonlijke omstandigheden, bijvoorbeeld of je loon doorbetaald wordt tijdens vakantie of ziekte.

Landelijke bedragen voor bijstand in 2026

Deze bedragen zijn netto per maand en inclusief vakantiegeld. Ze gelden van 21 jaar tot de AOW-leeftijd, wanneer je geen meetellend inkomen hebt en geen verlaging krijgt door de kostendelersnorm. Het bedrag voor een paar geldt voor de twee personen samen.

Je kunt brede tabellen horizontaal scrollen.

De gemeente begint met dit bedrag: de bijstandsnorm. Vervolgens verwerkt de gemeente inkomen, terugbetalingen of maatregelen. De bedragen worden aangepast op 1 januari en 1 juli.

De gemeente reserveert het vakantiegeld apart

In de normen is vakantiegeld inbegrepen. De gemeente houdt iedere maand 5% van de uitkering apart en keert dat meestal in mei uit. Kijk je uitkeringsspecificatie na. Daarop staan het normale maandbedrag, de reservering voor vakantiegeld en eventuele andere inhoudingen.

Een voorbeeld: je bent alleenstaand, 30 jaar en hebt recht op de volledige norm van juli 2026 van € 1.419,46. Je hebt geen meetellend inkomen en geen verlaging door de kostendelersnorm. De reservering van 5% voor vakantiegeld is ongeveer € 70,97. Voor de gewone maandelijkse betaling blijft ongeveer € 1.348,49 over, vóór andere inhoudingen.

Voor 18 tot en met 20 jaar geldt een lagere jongerennorm. Voor 21 tot en met 26 jaar geldt de volwassenennorm, maar via een aparte aanvraagroute. Vanaf de AOW-leeftijd kun je bij de SVB AIO aanvragen als je inkomen onder het gegarandeerde minimum ligt.

Huurtoeslag, zorgtoeslag en regelingen voor kinderen moet je apart aanvragen. Lees het overzicht van toeslagen.

De maandbedragen en de norm voor alleenstaande ouders vind je in de Normenbrief 1 juli 2026, PDF, 206 KB.

Kostendelersnorm: lagere bijstand bij het delen van een woning

Als je je woning deelt met volwassenen van 27 jaar of ouder, kan de kostendelersnorm je bijstand naar beneden brengen. In de berekening worden jij en je partner vanaf 21 jaar meegeteld, en ook huisgenoten die volgens de regels meetellen. De totaalkolom gaat ervan uit dat iedereen die meetelt bijstand ontvangt, maar dat wil niet zeggen dat al die personen er recht op hebben.

Voor brede tabellen kun je horizontaal scrollen.

Voor iedere bijstandontvanger geldt een percentage van de gehuwdennorm.

Voor de kostendelersnorm tellen de volgende andere bewoners niet mee:

• Een persoon die jonger is dan 27 jaar.
• Je partner, wanneer op het adres niemand anders woont die meetelt.
• Een commerciële huurder, onderhuurder, kostganger, verhuurder of onderverhuurder die een echte commerciële overeenkomst en prijs heeft.
• Een student met mogelijk recht op studiefinanciering of een tegemoetkoming in studiekosten, of een student in de beroepsbegeleidende leerweg (BBL, werken en leren).
• Een mantelzorger die op grond van de regel van 2026 tijdelijk bij iemand intrekt om voor een persoon met een intensieve zorgbehoefte te zorgen.

Een commercieel contract dat rechtstreeks met jou is gesloten, geeft deze uitzondering niet aan bloed- of aanverwanten in de eerste of tweede graad. Daaronder vallen ouders, kinderen, broers, zussen en grootouders. Er kan wel een aparte uitzondering gelden als jullie allebei een commercieel contract hebben met dezelfde verhuurder die een derde partij is. Bewaar de schriftelijke contracten en betalingsbewijzen.

Voor je partner en huisgenoot geldt een andere meetelling.

Inkomen en vermogen van een gewone huisgenoot hebben geen invloed op je recht op bijstand. Dat verandert niet wanneer die huisgenoot je uitkering verlaagt. Van je partner tellen inkomen en vermogen wel mee. Geef voor iedere bewoner de leeftijd, relatie, overeenkomst en betalingen door. Bewaar bewijs van een commerciële afspraak.

Welk inkomen en welk vermogen tellen mee?

Door inkomen kan je bijstand lager worden, maar niet elke betaling telt mee. Vul de bedragen in die op het aanvraagformulier worden gevraagd. De gemeente gebruikt daarbij de regels hieronder.

Je kunt brede tabellen horizontaal scrollen.

De landelijke regel om 15% van het loon van jongeren vrij te laten, begint op 1 januari 2027. Gemeenten hebben de mogelijkheid om die regel al in 2026 te gebruiken. Vraag bij je gemeente na of zij dat doet, voordat je je uitkering berekent. In de officiële uitleg in de Kamerbrief lees je over die keuze en over de eventuele verlenging na 1 jaar.

Soms kan de gemeente ook ander inkomen uit werk vrijlaten. Stuur je volledige loonstrook mee. Vraag welke vrijlating op basis van artikel 31 van de Participatiewet de gemeente toepast en voor hoelang.

Vermogensgrenzen in 2026

Deze grenzen hebben betrekking op geld en bezittingen die in de gewone vermogenstoets meetellen. Voor de woning waar je zelf woont, geldt een afzonderlijke regel.

Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.

In de gewone vermogenstoets worden onder andere betaal- en spaarrekeningen, contant geld, beleggingen en waardevolle bezittingen meegerekend. Een tweede woning of vakantiewoning in Nederland of in het buitenland telt eveneens mee. Schulden mag de gemeente alleen aftrekken wanneer je kunt bewijzen dat je terugbetalingsplicht hebt. Een studieschuld is geen aftrekbare schuld. Hetzelfde geldt voor schulden die je nog niet hoeft af te lossen, zoals bepaalde familieschulden. Doe geen vermogen weg en verberg het niet om bijstand te kunnen krijgen. Als je vermogen boven de grens gebruikt om van te leven, bewaar dan afschriften van je noodzakelijke uitgaven.

Voor de woning die je zelf bewoont, geldt in 2026 een afzonderlijke overwaardegrens van € 67.500. Overwaarde betekent: de waarde van je woning minus de hypotheek die je nog moet afbetalen. Je moet in de woning wonen en ook aan de overige voorwaarden voldoen. Blijft de overwaarde onder de grens, dan is de bijstand een gift. Gewoonlijk hoef je niet te verkopen of een extra hypotheek af te sluiten wanneer je woonkosten te vergelijken zijn met een passende huur. Komt de overwaarde boven € 67.500 uit, dan beoordeelt de gemeente of bijstand mogelijk is. Krijg je die bijstand, dan is het een lening die je moet terugbetalen. De gemeente mag je woning als zekerheid voor die lening gebruiken. Dezelfde regels gelden voor een woonboot of woonwagen.

Waarschuwing

De regels voor voertuigen stelt je gemeente vast.

Je gemeente bepaalt op welke manier een voertuig als vermogen meetelt. Volgens de bijstandsregels van Rotterdam voor 2026 wordt een motorvoertuig met een waarde van meer dan € 2.500 meegerekend. Gewone huisraad en bezittingen die dringend noodzakelijk zijn, zoals een aangepaste auto, vallen daar niet onder. Deze grens is van toepassing in Rotterdam. Controleer wat de regel in jouw gemeente is.

Het aanvragen, de besluiten en de voorschotten

1. Op de bijstandspagina van je gemeente vind je het aanvraagformulier en de lijst met documenten. Als identiteitsbewijs worden een geldig paspoort, een identiteitskaart, een verblijfsdocument of een rijbewijs geaccepteerd. Kijk welke bankafschriften en welke documenten over je woning, huishouden, inkomen en vermogen je nodig hebt.

2. Ben je jonger dan 27? Lees de regels voor jongeren voordat je de aanvraag doet. Meestal zoek je na je melding eerst 4 weken naar werk of onderwijs. Vraag de bijstand rechtstreeks bij de gemeente aan of via werk.nl. Gebruik hiervoor de officiële aanvraagroutes. Bewaar de bevestiging, de datum, het tijdstip en de bestanden die je hebt ingediend.

3. Laat weten wanneer je inkomen is gestopt. Wil je maximaal 3 maanden bijstand met terugwerkende kracht aanvragen? Geef dan een uitleg waarom en voeg bewijs toe. De gemeente kan dit toekennen, maar is daartoe niet verplicht.

4. Lever informatie die nog ontbreekt aan binnen de termijn die schriftelijk is gegeven. Heb je meer tijd nodig? Vraag dat schriftelijk aan en bewaar het bewijs.

Deze termijnen horen bij een normale aanvraag. Vraag de gemeente om verlenging en laat de reden daarvan schriftelijk bevestigen.

Brede tabellen zijn horizontaal te scrollen.

Op 1 januari 2026 ging het minimale voorschot omhoog van 90% naar 95%. Op de aanvraagpagina van de Rijksoverheid staat nog 90%. In het huidige artikel 52 van de Participatiewet staat dat een voorschot ten minste 95% bedraagt van de verwachte bijstand nadat inkomen is verrekend.

Waarschuwing

Een voorschot heeft een voorlopig karakter.

Voorschotten kunnen door de gemeente worden verrekend met de bijstand die definitief wordt toegekend. Ontvang je uiteindelijk een lagere bijstand of wordt je aanvraag afgewezen? Dan kan het zijn dat je geld moet terugbetalen. Bewaar het besluit over het voorschot.

Bijstand aanvragen wanneer je jonger bent dan 27

Als je jonger bent dan 27, kies dan hieronder de regels die passen bij jouw huishouden en situatie.

• Meestal zoek je na je melding eerst 4 weken naar onderwijs of werk. Bewaar het bewijs dat de gemeente van je vraagt. Als de gemeente je zoekbewijs accepteert en je aan alle voorwaarden voldoet, heb je ook recht op bijstand over de zoekperiode.
• Is je echtgenoot, je geregistreerde partner of je partner in een gezamenlijke huishouding 27 jaar of ouder? Dan mag je meteen aanvragen. Wel moet je in die 4 weken blijven zoeken. Een gewone huisgenoot van 27 jaar of ouder levert geen uitzondering op de wachttijd op.
• Iemand in een moeilijke situatie of een kwetsbare jongere kan meteen hulp ontvangen. De gemeente neemt die beslissing aan de hand van jouw persoonlijke omstandigheden.
• Voor jongeren van 18 tot en met 20 jaar geldt de lagere jongerennorm.
• Om je bedrag te bepalen, gebruik je de tabellen hierboven over de landelijke norm, kostendelers en inkomen. Ben je onlangs gestopt met onderwijs waarvoor je studiefinanciering of een tegemoetkoming in studiekosten kon krijgen? In dat geval mag de gemeente je norm nog tot 6 maanden na het einde van dat onderwijs verlagen.

Tot je 21e moeten je ouders in je onderhoud voorzien. Ben je 18 tot en met 20 jaar en hebben je ouders te weinig geld? Of is het redelijkerwijs niet van hen te vragen dat zij je onderhouden? Dan is de gemeente verplicht je jongerennorm te verhogen. Dit kan bijvoorbeeld spelen als je ouders zijn overleden of als de relatie verstoord is. De verhoging bedraagt vanaf juli 2026 € 762,24 per maand. Het totaal mag niet boven de volwassenennorm uitkomen die hoort bij jouw situatie. Als ouders hun onderhoudsplicht niet nakomen, mag de gemeente de verhoging van hen terugvorderen.

Je verplichtingen en veranderingen die je moet melden

Zodra je een aanvraag doet, gaat je inlichtingenplicht in: je moet de gemeente de informatie geven die van belang is. De plichten rond werk en re-integratie beginnen al wanneer je je meldt voor de aanvraag, dus voordat er een besluit over je uitkering valt. Geef relevante wijzigingen meteen door op het moment dat ze plaatsvinden.

Tabellen die breed zijn, kun je zijwaarts scrollen.

In welke gevallen je vrijstelling van werkplichten kunt krijgen

Voor bepaalde werkplichten is een ontheffing mogelijk. Ben je alleenstaande ouder en draag je volledig de zorg voor een kind dat jonger is dan 5 jaar? Dan mag je om ontheffing vragen. Wel moet je hulp gebruiken om aan werk te komen, bijvoorbeeld taal- of sollicitatietraining. Voor een alleenstaande ouder met een kind jonger dan 12 jaar geldt de verplichting om werk te accepteren alleen wanneer er kinderopvang beschikbaar is. De gemeente moet daarnaast nagaan of je genoeg scholing hebt en of je het werk aankunt. Als er dringende redenen zijn, bijvoorbeeld zorgtaken, kan de gemeente je tijdelijk vrijstellen van alle werkplichten of van een deel ervan. Een mantelzorger kan ook tijdelijk een ontheffing krijgen. Ben je duurzaam en volledig arbeidsongeschikt? Dan heb je geen arbeidsplicht, geen re-integratieplicht en geen plicht tot een tegenprestatie.

Houd bewijs achter de hand wanneer je een verandering doorgeeft

Geef een relevante wijziging direct door via het kanaal dat jouw gemeente daarvoor gebruikt. Bewaar de bevestiging en het bewijs, bijvoorbeeld een loonstrook, bankafschrift of contract. De verantwoordelijkheid voor de melding blijft bij jou liggen. Dat is ook zo wanneer je werkgever, huisgenoot of een andere overheidsinstantie al op de hoogte is van de wijziging.

Kreeg je daarnaast een brief over je inburgering? Op Wie moet inburgeren in Nederland? lees je over die afzonderlijke verplichting.

Aanvullende kosten, verlaging of afwijzing

Kun je noodzakelijke bijzondere kosten niet betalen? Informeer dan naar bijzondere bijstand. Krijg je te maken met een afwijzing, een verlaging of een besluit dat je geld moet terugbetalen? Bekijk dan de redenen en let op de termijn waarbinnen je bezwaar kunt maken.

Bijzondere bijstand voor bijkomende kosten

Bijzondere bijstand is bedoeld voor noodzakelijke, bijzondere kosten die voortkomen uit bijzondere omstandigheden. Die kosten kun je niet betalen uit je inkomen of vermogen. Gewone kosten van levensonderhoud vallen onder algemene bijstand. Of kosten voor bijzondere bijstand in aanmerking komen, bepaalt je gemeente. Vraag dit waar mogelijk voordat je de kosten maakt. Vraag ook naar de plaatselijke schriftelijke regel en naar welk bewijs je moet leveren.

Terugbetalen, boetes en een verlaagde uitkering

Als informatie onjuist of onvolledig is, kan je bijstand met terugwerkende kracht worden herzien of beëindigd. Wanneer je door overtreding van je inlichtingenplicht te veel bijstand hebt ontvangen, moet de gemeente dat gewoonlijk terugvorderen. Andere bedragen die te veel zijn betaald, mag de gemeente terugvorderen. Bij dringende redenen kan de gemeente beslissen om minder of niets terug te vragen. Heb je bewust informatie weggelaten of verkeerd doorgegeven? Dan beoordeelt de gemeente of je een boete krijgt. Daarbij let zij op verwijtbaarheid, de ernst en jouw financiële situatie. De boete mag niet meer zijn dan de bijstand die je te veel hebt ontvangen. In beperkte gevallen is een waarschuwing mogelijk.

Voldoe je niet aan een arbeids- of re-integratieplicht? Dan moet de gemeente nagaan of dit jou te verwijten valt en wat je persoonlijke omstandigheden zijn. Als er geen verwijt is, mag zij je uitkering niet verlagen. Stuur waar mogelijk vooraf bewijs mee als ziekte, zorgtaken of problemen met toegankelijkheid ervoor zorgen dat je een plicht niet kunt nakomen.

Bezwaar maken en bij spoed naar de rechter

1. Kijk naar de datum van het besluit, de berekening, de feiten en de uitleg over bezwaar. Meestal moet je binnen 6 weken nadat het besluit bekend is gemaakt, bezwaar indienen.

2. Lever je bezwaar op tijd in, ook wanneer je nog advies nodig hebt. Zet je naam en adres erbij, plus de datum, het besluit, je argumenten en je handtekening. Gebruik de weg die in de brief over het besluit staat.

3. Doe bewijsstukken erbij en vraag de gemeente om bevestiging dat zij jouw stukken heeft ontvangen. Voor bezwaar maken hoef je niet te betalen. Een advocaat is niet nodig.

Vraag een sociaal raadsman om kosteloze hulp. Bij het Juridisch Loket ontvang je gratis persoonlijk advies wanneer je inkomen en spaargeld aan de voorwaarden voldoen.

Is je situatie zo spoedeisend dat je niet kunt wachten op de beslissing over je bezwaar? Dan kun je de rechter om een voorlopige voorziening vragen: een tijdelijke maatregel. Wel moet er al een bezwaar of beroep lopen.

Waarschuwing

Huisuitzetting of afsluiting wegens schulden

Geef de schuldencrisis door aan de gemeente en zeg duidelijk welke dreiging er is. In een bedreigende schuldensituatie moet het eerste gesprek binnen 3 werkdagen plaatsvinden. Denk bijvoorbeeld aan een dreigende huisuitzetting of aan afsluiting van gas, water of elektriciteit door schulden. Op gids over schuldhulp staan de routes via de gemeente en via de rechter beschreven. Deze termijn staat los van de termijnen voor het besluit over bijstand en voor het voorschot.

Controleer deze punten voordat je bijstand aanvraagt

1. Stel vast hoe je huishouden eruitziet: met een partner of gezamenlijke huishouding, met een gewone huisgenoot, of met een commerciële afspraak die je kunt aantonen.

2. Schrijf al het inkomen van je huishouden op, plus bankrekeningen, contant geld, beleggingen, waardevolle bezittingen, schulden, woningen en voertuigen. Denk ook aan geld en bezittingen in het buitenland.

3. Kijk welke norm van juli 2026 bij jouw situatie hoort. Let op vakantiegeld dat apart is gereserveerd, op inkomen dat meetelt en op een eventuele verlaging door de kostendelersnorm.

4. Zijn er voorwaarden verbonden aan je verblijfsrecht? Vraag de IND of een adviseur op het gebied van vreemdelingenrecht om advies over je vergunning. Loop je het risico dat je noodzakelijke uitgaven niet kunt betalen? Neem dan vandaag nog contact op met de gemeente.

5. Vraag snel aan en houd bewijs van de datum bij. Geef antwoord op verzoeken om informatie die nog ontbreekt. Noteer de termijn van 4 weken voor het voorschot en 8 weken voor het besluit in je agenda.

6. Geef relevante wijzigingen na de toekenning direct door via het kanaal van de gemeente en bewaar het bewijs.

Voor bijstand en WW gelden verschillende voorwaarden. Vergelijk de bijstand die definitief is toegekend met je werkelijke rekeningen en met eventuele aparte toeslagen. Neem die bedragen op in je huishoudbudget.

• Je baan kwijt? Vraag een WW-uitkering aan.
• Kosten van levensonderhoud in Nederland: maak je maandbudget.
• Gratis en gesubsidieerde juridische hulp in Nederland.

Officiële bronnen

• Rijksoverheid: Wanneer heb ik recht op algemene bijstand? - De landelijke voorwaarden voor bijstand, het inkomen en vermogen van je huishouden, de vermogensgrenzen van 2026, bewijs van schulden, tweede woningen en gratis advies.
• Rijksoverheid: Hoe wordt de hoogte van mijn bijstandsuitkering berekend? - De landelijke normen vanaf 1 januari en 1 juli 2026, het inbegrepen vakantiegeld en de lagere norm voor jongeren van 18 tot en met 20 jaar.
• Rijksoverheid: Krijg ik vakantiegeld als ik een uitkering heb? - De gemeente reserveert elke maand 5% van de bijstand als vakantiegeld en betaalt dit meestal in mei uit.
• Participatiewet, artikel 3: Gezamenlijke huishouding - De wettelijke voorwaarden voor een gezamenlijke huishouding, situaties waarin de wet die aanneemt en uitzonderingen voor familieleden en zorg.
• Rijksoverheid: Wat is de kostendelersnorm in de bijstand? - De percentages van de kostendelersnorm, de leeftijdsgrens van 27 jaar, bewoners die niet meetellen en het verschil tussen een partner en een gewone huisgenoot.
• Rijksoverheid: Welke inkomsten worden van mijn bijstandsuitkering afgetrokken? - Inkomsten die de gemeente normaal verrekent, wettelijke vrijlatingen, alimentatie, schadevergoedingen en de grens voor giften van € 1.200 per kalenderjaar.
• Rijksoverheid: Wanneer heb ik met een eigen huis recht op bijstand? - De overwaardegrens van € 67.500 voor de eigen woning in 2026 en de voorwaarden voor bijstand als gift of gemeentelijke lening.
• Gemeente Rotterdam: Bijstandsuitkering - Een lokaal voorbeeld van regels voor voertuigen en uitzonderingen; een gemeentelijke autogrens is geen landelijke regel.
• Rijksoverheid: Waar kan ik mijn algemene bijstand aanvragen? - De aanvraagroutes, geldige identiteitsbewijzen, de normale ingangsdatum, maximaal 3 maanden terugwerkende kracht en de beslistermijn van 8 weken; artikel 52 hieronder geeft het huidige voorschotpercentage.
• Participatiewet, artikel 52: Voorschot - Het rentevrije voorschot binnen 4 weken van minimaal 95% van de verwachte bijstand na verrekening van inkomen, verdere voorschotten en redenen om geen voorschot te geven.
• Rijksoverheid: Welke regels gelden er voor de bijstand voor jongeren tot 27 jaar? - De zoektocht naar werk of onderwijs, directe hulp voor kwetsbare jongeren, een mogelijke verlaging voor schoolverlaters en de onderhoudsplicht van ouders; de huidige artikelen 20 en 41 hieronder geven de precieze regels voor jongeren en partners.
• Rijksoverheid: Nieuwe regels bijstand 2026 en 2027 - De regels van 2026 voor terugwerkende kracht, giften en een nieuwe aanvraag; gemeenten mogen de genoemde vrijlating van 15% van het loon van jongeren eerder toepassen, zoals de Kamerbrief hieronder uitlegt.
• Rijksoverheid: Wat zijn mijn rechten en plichten in de bijstand? - De inlichtingenplicht, arbeidsplicht, re-integratieplicht, medewerkingsplicht en identificatieplicht, ontheffingen, taaleis, vakantielimiet en gevolgen als je de plichten niet nakomt.
• Rijksoverheid: Moet ik een tegenprestatie doen voor mijn bijstandsuitkering? - De gemeentelijke regels en grenzen voor onbetaalde maatschappelijk nuttige activiteiten als tegenprestatie.
• Rijksoverheid: Wat is het verschil tussen algemene bijstand en bijzondere bijstand? - Het verschil tussen algemene bijstand voor levensonderhoud en bijzondere bijstand voor noodzakelijke bijzondere kosten.
• Rijksoverheid: Wat gebeurt er als ik onjuiste informatie geef over mijn recht op bijstand? - Herziening of beëindiging met terugwerkende kracht, terugvordering van te veel betaalde bijstand, boetes en mogelijke waarschuwingen.
• IND: Uitkering uit algemene middelen - De melding van een bijstandsaanvraag aan de IND, de gevolgen voor verschillende verblijfsrechten, de EU-regels en uitkeringen die het verblijf niet beëindigen.
• IND: Zelfstandig, duurzaam en voldoende inkomen - Bijstand is geen zelfstandig inkomen voor een inkomenseis van de IND; sommige uitkeringen uit sociale verzekeringen kunnen wel meetellen.
• Rijksoverheid: Hoe kan ik bezwaar maken tegen een beslissing van de overheid? - Bezwaar tegen een overheidsbesluit, de termijn van 6 weken, de verplichte gegevens en het gratis indienen van bezwaar.
• Rechtspraak: Voorlopige voorziening bestuursrecht - Een voorlopige voorziening bij spoed vereist een lopend bezwaar of beroep en een situatie waarin je de uitkomst niet kunt afwachten.
• Rijksoverheid: Waar moet ik schuldhulpverlening aanvragen? - Gemeentelijke schuldhulp, de normale termijnen en het eerste gesprek binnen 3 werkdagen bij een bedreigende schuldensituatie, zoals dreigende huisuitzetting of afsluiting van gas, water of elektriciteit.
• SVB: Wat is de AIO-aanvulling? - Inkomenssteun van de SVB voor mensen vanaf de AOW-leeftijd die in Nederland wonen en minder inkomen hebben dan het gegarandeerde minimum.
• Rijksoverheid: Normenbrief 1 juli 2026 - De normen van januari en juli 2026 voor alleenstaanden, alleenstaande ouders en paren, 5% vakantiegeld en de giftengrens van € 1.200 per kalenderjaar.
• Juridisch Loket: Hoe we werken - De voorwaarden voor inkomen en spaargeld om gratis persoonlijk juridisch advies te krijgen.
• CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek): Beroepsbegeleidende leerweg (bbl) - De officiële naam en betekenis van de beroepsbegeleidende leerweg, waarbij je werken en leren combineert.
• Inburgeren.nl: U gaat inburgeren - De inburgeringsbrief en inburgeringsplicht voor lezers die ook moeten inburgeren.
• Participatiewet: geldende tekst op 1 juli 2026 (XML) - Artikelen 3, 9, 11, 19, 19a, 20, 22a, 28, 31, 41, 52, 58 en 62: uitzonderingen voor huishoudens, plichten en ontheffingen, verblijf, normen, kostendelers, inkomen, schoolverlaters, jongeren, voorschotten van minimaal 95% en terugvordering.
• Staatsblad (officiële publicatie van wetten en besluiten) 2025, 312: Participatiewet in balans - De vastgestelde wijzigingen van de zorguitzondering, de verhoging van de jongerennorm en het voorschotpercentage.
• Staatsblad 2025, 313: inwerkingtreding van Participatiewet in balans - De wijzigingen voor huishoudens, de jongerennorm en voorschotten gelden vanaf 1 januari 2026.
• Wet gemeentelijke schuldhulpverlening: artikel 4 (XML) - Het eerste gesprek binnen 3 werkdagen na de melding van een bedreigende schuldensituatie.
• Kamerstuk 36582, K: wijzigingen in de bijstand eerder toepassen - Gemeenten mogen in 2026 voor 1 jaar 15% van het arbeidsinkomen van jongeren onder 27 vrijlaten, met mogelijke verlenging; landelijk geldt de regel vanaf 1 januari 2027.
• IND: Uitkering uit algemene middelen - De verblijfsgevolgen en de voorwaarden voor reële en daadwerkelijke arbeid: minimaal 40% van een normale werkweek werken of 50% van de toepasselijke bijstandsnorm verdienen.
• IND: Zelfstandig, duurzaam en voldoende inkomen - Het verschil tussen zelfstandig inkomen uit sociale verzekeringen en een uitkering uit algemene middelen.
• SVB: Wat is de AIO-aanvulling? - De AIO-aanvulling vanaf de AOW-leeftijd, de voorwaarde dat je in Nederland woont en de toets aan het gegarandeerde minimum.
• Centrale Raad van Beroep (rechter in hoger beroep over onder meer uitkeringen): uitzonderingen bij terugvordering, 30 juni 2026 - Overwegingen 4.8–4.9 bevestigen de verplichte terugvordering na schending van de inlichtingenplicht en de mogelijkheid om bij dringende redenen geheel of gedeeltelijk daarvan af te zien volgens artikel 58, lid 8.
• Protocol nr. 4 bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: artikel 3 - De bescherming tegen uitzetting van staatsburgers door hun eigen staat en tegen weigering van toegang tot die staat.
• IND: U wordt Nederlander. Wat mag en moet u doen? - Pagina 2 bevestigt dat Nederlanders, ook met een dubbele nationaliteit, geen verblijfsvergunning of verlenging daarvan meer nodig hebben.
• IND: Verblijven in Nederland als EU-, EER- of Zwitsers burger - Werk je minder dan 40% van een normale volledige werkweek en verdien je minder dan 50% van de bijstandsnorm die voor jou geldt? Je werk kan toch reëel en daadwerkelijk zijn. De IND beoordeelt je persoonlijke omstandigheden, bijvoorbeeld of je loon doorloopt tijdens vakantie of ziekte.